İzmir Büyükşehir Belediyesi ömür boyu diyet zorunluluğu olan çölyak ve fenilketönüri hastalarına destek olmaya devam ediyor. Glüten ve fenilalanin içermeyen gıda ürünlerinin bulunduğu paketlerin dağıtımı sürdürülüyor. 2022 yılı tamamlanmadan bin 500 hastaya 4 bin 500 gıda paketi ulaştırılmış olacak.

Paketlerde neler var?

Un, makarna, tel şehriye, tarhana, tahıl gevreği, puding, kurabiye, yumurta ikamesi, pirinç ikamesi, yoğurt ikamesi, et köfte ikamesi, tavuk aromalı çorba, kraker, çikolata, irmik, gofret gibi gıda malzemelerinden oluşan paketler hem hastaların hem de derneklerin görüşleri alınarak hazırlandı. Glüten ve fenilalanin içermeyen gıda ürünleri piyasada yüksek fiyatlarla satılıyor. 2019’da 3 bin 390, 2020’de 3 bin 585, 2021 yılında 4 bin 20 özel gıda paketi ulaştırılmıştı.

Pandemi döneminde hastalarının mağdur olmaması için tedavilere devam ettiklerini ve bu dönemde Covid-19’a yakalanmamak için kendi kliniklerinde aldıkları önlemleri anlatan Dr. Hayretdağ, “Neredeyse bir yıldır Türkiye pandemiyle yaşıyor. Biz de bu dönemde klinik olarak gerek ofiste, gerek hastanede, gerek servislerde bazı hastalarımızı evde, bazı hastalarımızı da ne yazık ki yoğun bakımda CPAP desteği ya da entübe olarak takip ettik. Bu dönemde ofisin hastalarının çok büyük bir kısmı Covid-19 hastasıydı. Standart takip ettiğimiz diyabet, kalp yetmezliği, hipertansiyon hastaları sanki iyileşmiş gibi kliniğe çok gelmedi ve Covid-19 hastası ağırlıklı baktığımız bir yıl oldu. Bu kadar korona virüslü hasta baktıktan sonra semptomatik bir dönemimiz olmadığı için ’Acaba asemptomatik Covid-19 geçirmiş miyiz?’ diye düşünerek testlerimizi yaptık. Covid-19 geçirmemişim. Aşının da Türkiye’de bizlere yapılmasına 10-15 günlük bir süre kaldı. Bu aşamada asemptomatik dahi olsa hastalığı geçirmemem nedeniyle, bu kadar Covid-19’lu hasta bakıp niye geçirmediğimi anlatmak istedim” dedi.

Önlemleri anlattı

Bu kadar riskli bir çalışma alanında olmasına rağmen nasıl Covid-19’a yakalanmadığını anlatan Dr. Hayretdağ, “Mutlaka hepimiz maskelerimizi taktık. El hijyenine dikkat ettik. Zaten hasta muayenesi ve sonrasında sabunla el yıkama alışkanlığım vardır. Onu standart olarak yaptık. İki saatte bir ofiste yardımcı personel de dahil herkes maskeleri değiştirdi. Hastaları maskesiz ofise almadık. Hasta yakınlarını olabildiğince ofise almadık. Hastaların maskelerini açmaması için ikramlık dağıtmadık. Personelin yemek yemesi sadece ona ayrılmış bölümde oldu. Kesinlikle koridorlarda ya da hasta odalarında çay kahve yemek ve benzeri bir şeyi kesinlikle izin vermedik. Covid-19 şüphesi olan hastaları mutlaka diğer hastalardan izole ederek baktık. Kendim ofise çıkarken asansör kullanmama rağmen dolu asansöre hiç binmedim. Yukarı çıkarken solunum sayısı maskeyle daha da artıp az sayıda virüsü derin inspirasyonla boğazımıza ve akciğerlerimize solunum hava yollarımıza çekme şanssızlığımız olmasın diye özellikle yürüyerek indim ama çıkmadım. Asansörü aşağıya inerken hiç kullanmadım. Sadece ofiste değil hastanede ve evde de böyle davrandım. Bunun dışında hastaları muayene ederken EKG toplarından tutun stetoskoplarımıza kadar hasta muayene öncesinde ve sonrasında dezenfeksiyon yaptık. Alkol dışında dezenfektan hiç kullanmadık. Kimyasal maddelerin olduğu dezenfektanlardan sakındık. Çünkü birçok maddenin bulunduğu anti dezenfektanlarda kemik iliği toksisitesi ve karaciğer toksisitesinin yüksek olduğunu düşünüyoruz. Onun için sadece alkol ve sabun kullandık. Bu arada ulaşımda her zaman tek kişi arabayla seyahat ettim. Ofise gelirken de ofisten dönerken de hatta bazen ev hastalarına gittiğimizde hemşiremiz ayrı arabayla biz kendi arabamızla hastaya ulaştık. Arabayı bulaşın en etkili olduğu yerlerden biri olarak kabul ettik ve kendimizi sakınmaya çalıştık” diye konuştu.

Evde de izole yaşam

Ev yaşamında da ofiste olduğu gibi izole bir yaşantı sürdürdüğünü anlatan Dr. Hayretdağ, “Evde sabah kahvaltısını yaptıktan sonra tüm gün atıştırmalık gibi şeyleri dışarıda yemedim. Çünkü maskeyi çıkarmanın riskli olduğunu düşündüm. Ofisten eve geçtiğimizde özellikle eşim ve çocuğum, hatta köpeğimi banyodan uzaklaştırdım. Direkt banyoya geçtim. Bütün kıyafetlerimi hatta o gün giydiğim ceketi dahil havalandırmak değil yıkama yoluyla günlük olarak kullandım. Arkasından kimseyle temas etmeden direkt banyoda bol sabunla yıkandım. Dişlerimi hemen fırçaladım ve alkollü bir ağız çalkalama suyuyla da her akşam çalkaladım. Bunu dışında gıda takviyesi ve benzeri bir şey kullanmadım ama bu dönemde D vitaminim 17’lerde olduğu için cilt bütünlüğünü koruması amacıyla Devit 3’ü günde 5-10 damla arasında düzenli olarak kullandım. Gıda takviyesi kullanmadım. Özel kliniğimize gelen çoğu hastamızı zatürre döneminde gribal semptom ve bulaştırıcılık dönemini geçirmiş olabilir. Bu durum da bize hastalığın bulaşma olmamasının sebebi olabilir. Normalde sabah tıraş olma alışkanlığım olmasına rağmen bu dönemde mutlaka akşamları sakal tıraşı oldum. El sağlığına her zaman dikkat ederdim. Eldiven kullanmıyorum ve kullanılmasını da önermiyorum bu dönemde. Onun için el sağlığına dikkat ettim çizik, çatlak tırnak problemleri ve benzeri bir şey olmadan ellerimi bol sabunlu su ile yıkayarak bu dönemi geçirdim. Kendimizi sosyal olarak izole ettik. Sevdiğimiz eş, dost, arkadaş, akraba ziyaretlerimizi uzun yemek oturumlarını ne yazık ki yapamadık. Çok şükür ki bu dönemi Covid-19 olmadan kazasız belasız geçirdik. İnşallah aşıya kadar da Covid-19 olmam” ifadelerini kullandı.

Kendisinin Çin aşısı yaptıracağını da sözlerine ekleyen Dr. Hayretdağ, “Çin aşısını yaptıracağım. Aşıdan sonra da 15 gün daha Covid-19 olmazsam pandemi dönemini sorunsuz olarak geçirmiş olacağım” dedi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, özel durumları nedeniyle ömür boyu diyet zorunluluğu olan çölyak ve fenilketonüri hastalarına destek olmaya devam ediyor. Büyükşehir, piyasada zor bulunan ve yüksek fiyatlara satılan gıda ürünlerinden oluşturduğu özel gıda paketlerini dağıtmaya başladı. 2020 yılı içinde toplamda bin 195 hastaya 3 bin 585 gıda paketi ulaştırılacak. Büyükşehir; un, makarna, irmik, pirinç ikamesi, erişte, yumurta ikamesi, hazır çorba, tarhana, gofret, çikolata, kraker, mısır gevreği gibi gıda malzemelerinden oluşan paketleri hem hastaların hem de derneklerin görüşlerini alarak hazırladı.

Hayatlarını kolaylaştırıyor

Yılda üç kez İzmir Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı ekipleri tarafından dağıtımı yapılan gıda paketleri, günlük yaşamlarında büyük zorluklarla mücadele eden çölyak ve fenilketonüri hastalarının hayatını kolaylaştırıyor. Yıl sonuna kadar gıda paketi desteğinden bin 60 çölyak ve 135 fenilketonüri hastası yararlanacak.

Özel beslenme

Çölyak hastalarının glüten adlı proteine karşı ömür boyu süren ve kronikleşen alerji ve hassasiyetleri nedeniyle buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi tahılları içeren gıdalardan uzak durması, fenilketonüri hastalarının da yine özel diyetle beslenmeleri gerekiyor.

Ramazan ayında, oruç ile gelen beslenme düzenini değişikliklerinin astım hastaları üzerindeki etkilerini değerlendiren Dr. Işık, “Uzun süre susuz kalmak astım hastalarını olumsuz etkileyebilir. Ramazanda da günde en az 2 litre sıvı tüketilmesi gerekmektedir. Sıvı ihtiyacınızı sadece su ile değil taze sebze-meyve suları ya da bitki çayları ile de karşılayabilirsiniz. Bol su tüketiminin yanı sıra Ramazan’da oruç tutacak olan astım hastalarının ilaç planları için doktorları ile görüşmeleri de önemlidir” dedi.

Baş düşman: sigara

Astım hastalığının en büyük düşmanının sigara olduğunu hatırlatan Dr. Işık, “Astım hastalarında sigara kullanımı, hastanın tedaviden yanıt alamamasına ve zamanla rahatsızlığının ağırlaşmasına hatta KOAH’a ilerlemesine sebep olur. Hangi alerjene bağlı olursa olsun astım hastalarının sigarayı hayatından çıkarmaları gerekmektedir” ifadelerine yer verdi.

Hızlı yemek iyi değil

Hızlı yenen öğünlerin ya da tek seferde yenen büyük porsiyonların da astım hastalarını rahatsız edeceğine değinen Dr. Işık, “Reflü astım ataklarını tetikler. Bu yüzden astım hastalarımız, bir anda çok fazla yememeli, yavaş yavaş ve azar azar yemeli ve hafif yemekler tercih etmeliler. Yedikten sonra hemen yatmamalı ve mümkün olduğunca rahat giyecekler tercih etmeliler. Ayrıca iftar ve sahurda kan şekeri birden yükseltebilecek beyaz un ya da pirinçle yapılan yemekler yerine uzun süre tokluk hissi sağlayan protein ve lifli gıdalar, kuru baklagiller ve tahıllar tercih edilmelidir. Tatlı olarak da daha hafif sütlü tatlı, meyve, hoşaf ya da komposto tüketilmelidir” diye konuştu.

Bağışıklık sistemini güçlendirin

Bağışıklık sistemini güçlendirmek için A ve C vitamininden zengin brokoli, karnabahar, kabak, havuç gibi gıdalar ile E vitamininden zengin yeşil sebzeler, kuru baklagiller ve yağlı tohumların tercih edilmesi gerektiğini kaydeden Dr. Işık, şöyle konuştu: “Prebiyotik besinlerle de bağışıklık sistemi desteklenmelidir. İftardan 1-2 saat sonra mutlaka kısa yürüyüşler yapılmalıdır. Gıdaların hazırlanırken kişisel hijyen kurallarına, gıdaların hazırlandığı, pişirildiği yerlerin ve kullanılan araçların temizliğine dikkat edilmesi gerekir.”

Aşırı sigara tüketimi tehlikesi

Sahur ile iftar arasında oruç tutan hastaların orucunu açtıktan sonra, kısa bir sürede fazla miktarda sigara tüketilmemesi uyarısında bulunan Dr. Işık, aşırı miktarda sigara tüketiminin bronşlardaki daralmayı tetikleyebileceğini ifade etti.

Reflüye yol açacak içeceklerden uzak durun

Dr. Işık, şunları söyledi: “Sabah ve akşam düzenli ilaç alması gereken astım hastaları mümkünse oruç tutmamalıdır. Mide asidini artırarak reflüye yol açacak asitli yiyecekler ve kahveden uzak durulmalıdır.”