İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nde (İYTE) akademisyenler tarafından tasarlanan ve üzerinde uzun zamandır çalışılan modelleme ile özgün bir yüzer deniz üstü rüzgar santrali tasarlandı. İYTE İnşaat Mühendisliği ve Makine Mühendisliği bölümü ortaklığında, laboratuvar ortamında gerçekleştirilen çalışmalarda, 40’ta bir oranında küçültülen yüzer deniz üstü rüzgar santrali, standart tipte olan başka bir santral tasarımıyla kıyaslanıyor. Tasarlanan özgün tasarım ise tamamen yerli ve milli malzemelerle üretilen bir dalga üreteci ve açık tip rüzgar lülesinden oluşuyor. Öte yandan modellemede fırtına şartlarındaki düzenli veya düzensiz dalga ve rüzgar altında, yüzer rüzgar türbinlerinin nasıl çalıştığı incelenirken, Çalışmanın sonucunda, yüzer platformu deneysel ve sayısal çalışmalarla geliştirilerek daha ekonomik bir platforma ulaşılabilmesi amaçlanıyor.

“Yüzer santraller ekonomik açıdan daha uygun”

Konu ile ilgili açıklama yapan İYTE Makine Mühendisliği Bölümü Başkanı Doç. Dr. Ünver Özkol, rüzgar santrallerinin sayılarının giderek arttığını ve bu yüzden artık denizlerde de rüzgar santralleri kurulmaya başlandığının altını çizdi. Özkol, “Özellikle son 20-30 yıl içerisinde rüzgar türbinlerinin sayısı çok artmış durumda. Çünkü bunlar, ekonomik olarak yenilenebilir enerji sağlayan en ekonomik sistemlerdir. Türkiye’de de bir çok yerde rüzgar türbinlerini hepimiz görüyoruz. Fakat zamanla karalarda rüzgar türbinleri kurabileceğimiz alanlar, tüm dünyada olduğu gibi daralmakta. Dolayısıyla artık denizlere açılmak zorunda kalıyoruz. Deniz üzerine çıktığımız zaman da bunun nasıl ekonomik yapılabilir olması da önem taşıyor. Derin denizlerde bunların ancak yüzer bir şekilde inşa edildiklerinde ekonomik olduğunu görüyoruz. Biz de bu çalışmayı Türkiye’de ilk defa İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nde Makine Mühendisleri ve İnşaat Mühendisliği bölümlerinin beraber çalışması ile gerçekleştirdik” dedi.

Fizibilite çalışmaları başladı

Yüzer rüzgar santralinin nereye kurulacağı ile ilgili fizibilite çalışmalarının başladığını söyleyen Doç Dr. Ünver Özkol, “Santralin ülkemizde şu anda nereye kurulacağı belirsiz ancak Kalkınma Ajansı’nın öncülüğünde bir çok ölçüm çalışması yapılmakta. Bu sistemin nereye kurulabileceği ile ilgili fizibilite çalışmaları da başlamış durumda” açıklamasında bulundu.

“1 milyon evin elektrik ihtiyacını sağlayabilecek”

Modelleme hakkında açıklama yapan İYTE İnşaat Mühendisliği Doç. Dr. Bergüzar Özbahçeci ise, deniz üzerine hedeflenen sayıda rüzgar türbini kurulduğunda ve hedeflenen miktarda elektrik üretimi sağlandığında, İzmir kadar büyük bir şehrin tüm elektrik ihtiyacının karşılanabileceğine dikkat çekti. Özbahçeci, “Çalışmamız, yaklaşık 750 bin lira bütçeli. Bu projemiz bitmek üzere. Bundan sonraki süreç bu projenin sahada gözlemlenmesi. Ondan sonra da prototip ölçümüne geçilecek. Bu projenin hayata geçmesi de birkaç seneyi alacak diye düşünüyoruz. Burada denediğimiz aslında küçük ölçekli bir türbin. 300 kilovatlık bir prototipte. Şu an ilk hedefimiz 5 megavat. Dünyada yüzer rüzgar türbinleri 15 megavata kadar düşünülüyor. Bu rüzgar türbinleri ile elde ettiğimiz elektrik bir gigavatı bulduğunda, 1 milyon evin elektrik ihtiyacını sağlayabilecek. Her evde 5 kişinin yaşadığını düşünürsek 5 milyon kişinin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek güçte olması hedefleniyor. Bu rüzgar türbinlerinden denizde bir tarla oluşturduğumuz zaman, bu bir şehrin, örneğin İzmir’in elektrik ihtiyacını karşılayabilir” sözlerine yer verdi.

Daha önce atıl malzemelerden deniz yüzeyi temizleme aracı imal eden Denizcilik Dairesi Başkanlığı ekibi, buradan elde ettikleri deneyimle bu kez hedef büyüterek yüzer kepçe imal etti. Ekiplerin projesini çizip kendileri imal ettikleri ve geçen günlerde sızdırmazlık ve diğer testleri yapılan kepçe bitirilerek suya indirildi. Denizcilik Dairesi Başkanı Barış Tarım, aracın imal sürecinin yaklaşık 3,5 ay sürdüğünü ifade etti.

Dar ve sığ kanalların derinleştirilmesi ve genişletilmesi için böyle bir araca ihtiyaç duyduklarını söyleyen Tarım “Diğer araçlarla karadan ulaşamadığımız noktaları yüzer kepçeyle derinleştirmeyi amaçlıyoruz. İmal sürecinde Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Makine İkmal Dairesi Başkanlığı ve Fen İşleri Dairesi Başkanlığı ekipleri yer alırken yaklaşık 3,5 ayda kepçeyi suya indirdik” dedi.

Bazı malzemeleri satın almalarına rağmen birçok parçayı atıl malzemelerden kullandıklarını ifade eden Tarım, “Parçaların birçoğunu atıl durumdaki araçlardan sökerek, bunları geri kazanarak hazırladık. Bu noktada bir nevi geri dönüşüm oldu. İmal sürecini de Büyükşehir Belediyemizin imkânlarıyla yürüttük. Bu süreçte bizleri sürekli destekleyen Aydın Büyükşehir Belediye Başkanımız Özlem Çerçioğlu’na çok teşekkür ederiz” ifadelerini kullandı.

Aracın çok düşük maliyetle üretilerek tasarruf yapıldığının altını çizen Tarım, “Böyle bir aracı piyasa değerinin çok altında üretmiş olduk. Yaklaşık 3 metre derinliğe kadar inebiliyoruz. Aracımızı Didim’deki Mavişehir Marinası, Söke’deki Bafa Gölü gibi kanal derinleştirilmesi gereken yerlerde kullanacağız” dedi.