Pandemi her ne kadar herkesi eve hapsetmiş olsa da unutulan veya geri planda kalan bazı konuların tekrar gündeme gelmesine de aracılık ettiğini belirten Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkanı Cahit Doğan Yağcı, özellikle sağlıklı yaşam için doğal ürünlere olan talebin arttığını, kekiğin de bu ürünlerin en başında geldiğine işaret etti.

“Dünya kekik ticaretinin yüzde 80’ini yaparak bu üründe ciddi söz sahibiyiz” tespitinde bulunan Yağcı, “Kekik ihracatımız 2020 yılında bir önceki yıla göre yüzde 13 ‘lük ihracat artışı ile tıbbi ve aromatik ürünler arasında en çok talep gören ürün oldu. Türkiye kekik ihracatından 60 milyon dolar ihracat geliri elde etti. Pandeminin etkisiyle dünya genelinde kekiğe olan talep daha da arttı. Kekik ürününde önümüzdeki yıllarda yeni üretim alanlarının devreye girmesiyle birlikte 150 milyon dolarlık ihracat hedefinin yakalanmasının çok da zor olmadığı değerlendiriyoruz” diye konuştu.

Kekik ihracatımızın yüzde 95’ini Ege’den yapıyoruz

Türkiye kekik ihracatının yaklaşık yüzde 95’inin Ege Bölgesi’nden yapıldığı bilgisini veren Yağcı, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Türkiye’de 20 bin tonu aşan kekik üretiminin tamamına yakını ihraç edilmektedir. Bu da kekik ürününün önünün açık olduğuna işaret etmektedir. Kekik ihracatı 2020 yılını pandemi etkisiyle yüzde 13 artışla kapatırken, 2021 yılının ilk 5 ayında 4’lük gelişim gösterdi. Arz sorununu çözerek uluslararası standartlara uygun, sürdürülebilir üretim odaklı projeler hazırlanarak Tarım ve Orman Bakanlığı, üretici kuruluşları, il tarım müdürlükleri, üniversiteler ve firmaları ortak paydada buluşturarak doğal kekik üretiminin arttırılması amaçlıyoruz.”

Kekik hasadında yabancı ot karışımını önlememiz şart

Kekik üretim alanlarının arttırılması yanında hasat sırasında meydana gelen yabancı ot karışımının da önüne geçmeyi de amaçladıklarını belirten Yağcı, “Kekik çiftçimiz için altın niteliğinde, talep yüksek ve arz yetersiz olduğu için ürünün müşteri bulma sorunu yok, üretimi de kolay” dedi.

Kekiğin, Denizli’nin Pamukkale, Güney, Buldan ve Çal ilçeleriyle başta olmak üzere çoğunluğu Ege bölgesinde yetiştiği bilgisini veren Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkanı Cahit Doğan Yağcı sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kekik, kolay yetişmesi, bir kez ekim yapıldıktan sonra 7-8 yıl boyunca ürün elde edilebilmesi, ürüne talebin yüksek olması ve daha karlı bir ürün olması nedeniyle çiftçinin tercih ettiği ürünlerin başında yer alarak çiftçinin önemli geçim kaynaklarından birisi haline geldi. Kekik, yemeklerin yanı sıra gıda ve ilaç sanayiinde ham madde olarak kullanılıyor. Kekiğin üretim süreci çiftçinin mart-nisan döneminde kekik tohumların toprağa atmasıyla başlıyor. Üreticinin imece usulüyle temmuz ve ağustos aylarında hasat ettiği kekik, işleme tesislerinde paketlenerek ihraç pazarlarına sevk ediliyor.”

Kekiğin Akdeniz mutfağı başta olmak üzere dünya mutfaklarının vazgeçilmez bir baharatı olduğu bilgisini veren Yağcı, “Kekik, özellikle et yemeklerinde ve pizzalarda, sos, çorba ve salatalarda kullanılıyor. Alternatif tıp uygulamaları dahil olmak üzere, solunum sistemi rahatsızlıklarında, iştah açıcı ağrı giderici özelliklerinden dolayı sindirim sistemi rahatsızlıklarında kullanılmasının yanı sıra, yüksek miktarda fenol içermesi nedeniyle antibakteriyal, antispazmodik ve antiseptik özellikleri de çok önemli. Yöresel adı Bilyeli kekik olan İzmir kekiği yanında kekik yağı da çok değerli ve tercih ediliyor. Bu çerçevede, ürün çeşitlendirilmesi çalışmalarına yoğunlaşmamız gerekiyor” şeklinde konuştu.

Kekikten elde edilen dövizin yüzde 100’e yakınının Türkiye’de kaldığını, ithal girdi kullanımının çok sınırlı olduğunun altını çizen Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkanı Cahit Doğan Yağcı sözlerini şöyle tamamladı:

“İstihdam ve ihracata önemli katkı sağlayan, kekik ürünü için çiftçilere eğitimler verilerek ürünün doğru yöntemlerle üretilmesi, çiftçinin ve ihracatçının ürettiği ürünlerin niteliğini arttırarak ürünün ekonomik değerinin artırılmasını amaçlıyoruz. Pandemi öncesinde kekik üretiminin yoğun olduğu bölgelerde çiftçilerimize yönelik eğitim çalışmaları yapılırken, pandeminin etkisiyle 2021 yılı için eğitim yerine hem kalıcı olması hem de daha fazla çiftçiye ulaşabilmek amacıyla tematik bir TV kanalı ile iş birliği yaparak 3 bölümlük bir video serisi hazırladık. Ege İhracatçı Birlikleri’nin Youtube kanalından ulaşabilen bu video serisinde hem kekik bitkisi, kekik bitkisinin tarımında dikkate alınması gereken doğru uygulamaları anlatarak üretici ile sıcak temas sağladık.”

Türkiye’nin kekik üretiminin yüzde 90’ının yapıldığı Denizli’de düzenlenen “Kekik Tarımının Sorunları ve Çözüm Yolları” isimli toplantıda üreticilere kekikte yabancı ot kalıntısı nedeniyle ortaya çıkan PA sorununun ortadan kaldırılması için yapılması gerekenler anlatıldı. Yunanistan’ın 2019 yılında uzun yıllar sonra bin ton kekik ihraç etmeyi başardığını belirten Ege Mobilya Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Nurettin Tarakçıoğlu, üreticilerin üretim ve hasat sırasında yabancı ot ile mücadele etmesi gerektiğini, aksi takdirde Türk kekiğinin dünya pazarlarındaki payının düşebileceğini ifade etti. Tarakçıoğlu, tedbir alınmadığı takdirde Yunanistan ve diğer kekik üreticisi ülkelerin Türk kekiğine rakip haline geleceğini dile getirdi.

“Kekikten 60 milyon dolar kazanıyoruz”

Türkiye’de her yıl 20 bin ton civarında kekik üretildiğini dile getiren Tarakçıoğlu, sağlıklı ürün olduğu için kekiğin dünya genelinde tercih edilen bir ürün olduğunu, yıllık 60 milyon dolarlık ihracatın sürdürülebilir olması için kekik üretimi sırasında ve hasadında yabancı otla doğru mücadele edilmesi gereğinin altını çizdi. Kekik ihracatının Avrupa Birliği başta olmak üzere tüm dünyaya ihracatının devamlılığı için PA sorununun çözümünün hayati önem taşıdığına işaret eden Tarakçıoğlu, “Bu üründen üreticilerimiz başta olmak üzere hepimiz kazanç sağlıyoruz, ekmek yiyoruz ve ülkemize döviz kazandırıyoruz. Türk kekiğinin kalitesini ve üretim miktarını artırmak ortak hedefimiz olmalı ve bu sayede dünyadaki kekik talebinin artırılmasını sağlamalıyız. Tüketiciler her üründe tarımsal ilaç kalıntısı analizi istiyor. Bu konuda maksimum hassasiyet ile üretimlerimize devam etmeliyiz. Gelişigüzel yapılan gübreleme de ilaç kalıntısı kadar soruna neden olmakta ve sizlerin maliyetini artırmaktadır. Sonuç olarak toprak analizlerine uygun yapılacak gübreleme ve gerektiği takdirde zamanında uygun dozda kullanılacak tarım ilacı haricinde ürüne zarar verecek her türlü kimyasalın kullanımından kaçınılmalıdır. Yunan kekiğinin Türk kekiğinin yerine geçmesinin önüne birlikte geçebiliriz” diye konuştu.

“PA sorununu aşmak için yabancı ot ile mücadele şart”

“PA sorununu yabancı ot ile mücadele etmez isek aşamayız” uyarısında bulunan Tarakçıoğlu şöyle devam etti:

“Aksi durumda bu ürünün tüketimi azalır, alıcı ülkeler ülkemizden ürün almak yerine diğer rakip ülkelerden ürün almayı tercih eder ve hep birlikte ülke olarak kaybeden biz oluruz. Hepimiz aynı gemideyiz. Bu nedenle, kekik üretimine devam edip bu üründen kazanç sağlamak istiyorsak elimizden gelenin en iyisini yapmak zorundayız. Unutmayalım ki; 10 kişi bir işi doğru yapar, bir kişi üzerine düşeni yapmazsa, o bir kişi yüzünden diğer dokuz kişi, ihracatçı firma ve ülkemiz zarar görebilir, ülke ve ürün imajı zedelenir. Tüm sektör zorlanır.”

“Denizli’de 145 bin dekar alanda kekik üretiliyor”

Denizli Tarım ve Orman İl Müdürü Yılmaz Erkaya, Denizli’de 1992 yılında kekik üretiminin başladığını, 2000’li yıllarda kekik tohumu dağıtımı yaptıklarını, Denizli genelinde Pamukkale, Güney, Buldan, Çal, Tavas ilçelerinde 2019 yılı sonunda 145 bin dekar alanda kekik üretildiğini anlattı. Kekik üretiminde 2019 yılında Denizli’nin 16 bin ton üretim rakamına ulaştığı bilgisini veren Erkaya, “Serbest piyasada kekiğin kilogramı 8-9 TL aralığında satıldı, kekik üreticimiz 125 milyon TL gelir elde etti. Denizli’yi Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Merkezi yapmak için projeler geliştiriyoruz. Kekikte Denizli Ticaret Borsası ile lisanslı depoculuk kurmak için çalışıyoruz” diye konuştu.

Denizli Tarım ve Orman İl Müdürlüğü Ziraat Mühendisi Şahin Şentürk “Türkiye’de Kekik Sektörünün Durumu” isimli sunum yaparken, Ege Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Ulvi Zeybek “Kekik Tarımında Yabancı Ot Mücadelesi”ni anlattı. Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Ziraat Yüksek Mühendisi Hakan Örnek ise “Pestisit Kalıntıları ve Kekikteki Durumu”nu özetledi.

Türkiye 108 ülkeye kekik ihraç etti

Türkiye, 2019 yılında 108 ülke ve serbest bölgeye 54 milyon 40 bin dolarlık kekik ihraç ederken, Amerika Birleşik Devletleri 10 milyon 522 bin dolarlık Türk kekiği tercihi ile zirvede yer aldı. Almanya’ya 5 milyon 39 bin dolarlık kekik ihraç eden Türkiye, Hollanda’ya 1 milyon 557 bin dolarlık kekik gönderdi.