Mandalina hasadı sırasında “Gıdanı Arkada Bırakma” temasıyla düzenlenen online panelde Türkiye’de gıda kaybının önlenmesi için yapılması gerekenler masaya yatırıldı. Türkiye’de gıda arz zincirinin tarımsal üretim aşamasındaki toplam kayıp

miktarının yaklaşık olarak 13,7 milyon ton olduğunu belirten Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, meyve sebze üretiminde de 9,48 milyon ton kayıp yaşandığına işaret etti. “Türkiye’nin toplam meyve ve sebze üretimi 53 milyon ton civarında olup, bunlarda hasat sonrasında meydana gelen ürün kayıpları türlere ve çeşitlere göre yüzde 15-50 arasında değişmektedir” diyen Uçak, “Meyve sebzede kayıplar hasattan itibaren tüketime kadar zincirin birçok aşamasında karşımıza çıkıyor. Plansız üretim, ürünün özensiz hasat edilmesi, elverişsiz depolama koşulları, yetersiz paketleme, nakliye sırasında soğuk zincirin kırılması, satış sürecinde koşullarının uygun olmaması veya satış süresinin uzaması ürünün tüketiciye ulaşana kadar kayba uğramasındaki temel faktörlerdir. Yanlış tüketim alışkınlıkları da bu kayıplara eklendiğinde bazı ürünlerde yüzde 40’lara kadar kayıplar yaşanabiliyor” diye konuştu.

“Sofralık üretime uygun olmayan ürünler sanayiye yönlendirilebilir”

Kayıplar için alternatif üretim olanakları oluşturmanın mümkün olduğunu aktaran Uçak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Öncelikle sofralık üretim için gerekli standartları karşılamayan ürünler sanayiye yönelik üretimde değerlendirilmekte, bu sanayi ürünleri de ülkemize ihracat yolu ile önemli döviz kazandırmaktadır. Meyve suyu, konserve, reçel gibi sanayiye dönük üretim alanları dışında meyve sebze atıklarından gübre üretilebilir. Bioenerji üretimi için önemli bir alternatif oluşturulabilir. Hem kamu kuruluşları hem de özel sektörün ortak çalışmaları ile mümkün meyve sebze atıkları bu şekilde değerlendirilebilir. Yurt dışında bunun örnekleri vardır ama bizim atıklardan alternatif üretim alanları geliştirmekle birlikte atıkları nasıl en aza indirebileceğimize de kafa yormamız çok önemli diye düşünüyorum. Bunun için de konuşmamın başında söylediğim kayıp oranlarını en aza indirmek için hasat tekniklerinden ilaçlamaya, depolama ve paketleme tesislerindeki görevlilerden perakende sektörüne kadar geniş çaplı bir bilinçlendirme ve eğitim çalışması yapılabilir.”

“İşletmelere yakın depolama tesisleri kurulmalı”

Meyve-sebze sektöründe yaşanan kayıplarda hasat sonrası dönemdeki kayıpların önemli bir yer tuttuğu bilgisini veren Uçak, “Bu da yüksek kalitede ürün miktarının düşmesine neden olmaktadır. Buna bağlı olarak maliyetler artmakta ve rekabet gücümüzü olumsuz etkilemektedir. Genel olarak işletmelerimizin kendilerine ait yeterli depolama alanları bulunsa da piyasada fazla talep söz konusu olduğunda ve tarla/bahçede zamanında hasat edilmediği zaman depolama sürecinde bazı fizyolojik bozukluklar oluşabilmektedir. Hasadın zamanında yapılmamasının etkisini de göz önüne aldığımızda; belediyelerin iştiraki ile işletmelere yakın alanlarda depolama tesisleri kurulabilir. Böylelikle hasat zamanı nedeniyle meydana gelen gıda kayıplarda azalmış olur. Yine aynı şekilde meyve sebze hallerinde kayıplar özellikle altyapı yetersizliği nedeniyle yüksek boyutlara ulaşabilmektedir. Bunu önlemek amacıyla meyve sebze hallerinde yeterli miktarı depolayacak şekilde soğuk hava depolarının kurulması çok önemlidir” ifadelerini kullandı.

“Soğuk zincir kırılmamalı”

Meyve ve sebzenin sağlıklı olarak tüketiciye ulaştırılması için soğuk zincirin hasattan ihracata veya tüketime kadar kırılmaması gerektiğine vurgu yapan Uçak, “Maalesef ihracat aşamasına gelene kadar taşıma sırasında soğuk zincirin birçok kez kırıldığına şahit oluyoruz. Böyle olunca da ürünlerimizde kalite kaybı oluyor. Bu altyapı sorunlarının bertaraf edilmesi için yapılacak altyapı yatırımları maliyetli görünse de Tarım ve Orman Bakanlığı, TÜBİTAK, kalkınma ajansları ve uluslararası kuruluşların bu yatırımlara ilişkin proje çağrıları oluyor. Bu çağrılara sektör olarak biraz daha yakın olmamız ve özel sektör teşebbüsleri ile projeler üretmemiz gerekiyor” dedi.

“Bu projeyle herkes kazanıyor”

Gönüllü Son Hasat Projesi’nde “Gıdanı Koru Sofrana Sahip Çık” mantığıyla gıda israfını önlemeyi amaçladıklarını ifade eden İzmir Tarım ve Orman İl Müdürü Mustafa Özen ise, Türkiye’de üretilen ürünlerin üçte birinin tüketmeden kaybedildiğini dile getirdi. Özen, “Bu çok ciddi bir rakam, bizim bunu minimize etmemiz lazım. Ekonomik değeri kalmamış, artık satmaya ve pazarlamaya değer bulmadığı ürünleri üreticiler hasat etmiyorlar. Bunun teknik anlamda da şöyle bir zararı var. Bitkilerdeki zararlılar hasat edilmeyen ürünleri kış mevsimini geçirmek için kullanıyorlar. Üreticilere hep söylediğimiz bu ürünleri satmayacaksanız dahi dalında bırakmayın, dibine düşeni de dibinde bırakmayın tarladan uzaklaştırın diyorduk. Bu son hasatla bunu da yapmış oluyoruz. Gönüllü üniversite öğrencilerimizle hasat ettiğimiz ürünleri Konak İlçemizdeki bir vakıf aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine ücretsiz olarak veriyoruz. Burada başından itibaren birçok faydayı birleştirmiş oluyoruz. Hem israfı önlüyoruz hem ihtiyaç sahiplerine ürünleri ulaştırıyoruz hem gönüllüler tarafından hasat ediyoruz hem de teknik anlamda bizim yıllardır söylemiş olduğumuz zararlı organizmaların bahçelerde kalan ürünleri konukçu olarak kullanmasının önüne geçiyoruz. Bu ürünleri tarladan uzaklaştırıyoruz” ifadelerini kullandı.

“Gıdanı Arkada Bırakma” konulu panelde aktris ve aktivist Zeynep Tuğçe Bayat, Tarım ve Orman Bakanlığı AB Uyum Daire Başkanı Zeynep Özkan, Gıda Kurtarma Derneği Başkanı Berat İnci, Beylikdüzü Kent Konseyi Başkanı Elif Necla Türkoğlu ve

mandalina üreticisi Sabri Çetin konuşmacı olarak yer aldı.

Sosyal medyanın yeni fenomeni Münhan Çınar, ürettiği ve paylaştığı videolar ile dikkatleri üzerine çekiyor. Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Fotoğraf Bölümünden mezun olduktan sonra birçok dergide çalıştı ve serbest çalışarak çekimler yaptı. Kendi oğlu olduğunda mesleğini yavaşlatmak zorunda kalan Çınar, evde kendine uğraş ararken 3 yıl önce sosyal medyada çok izlenen ve beğenilen videolara denk gelip bu videolardan daha güzelini çekeceğine inanıp işe koyuldu. Telefonunu kurup makyaj malzemelerini alıp makyaj yapmaya başlayan Münhan Çınar, kısa sürede çok ilgi gördü. Çektiği videolar ile bir anda takipçi sayısını artıran Münhan Çınar, paylaşımlarını genişleterek sadece makyaj değil moda ve stil önerileri de ekledi. Kızının da doğmasıyla hesabının şenlendiğini belirten Çınar, “Şu an hesabım için ’çocukları olan bir kadın hesabı’ diyebilirim. Hem çocuklar, hem makyaj, hem moda, hem güncel, hem yemek tarifleri, dekorasyon önerileri var. Yani o an içinde bulunduğum durum ne ise onu paylaşıyorum. Takipçilerimle iletişimim çok iyi, çok seviyorum onları. Çocukların ayakkabısının içine hangi çorabın rahat olduğundan, hangi rujumun kaç saat kalıcılık sağladığına kadar tüm deneyimlerimi paylaşmak istiyorum. Bir kişiye bile faydam dokunursa ne mutlu bana” dedi. Çınar, kazandığı paranın bir kısmını da korona virüs salgını kapsamında ihtiyaç sahiplerine ulaştırdığını belirtti.

Buca Vali Rahmi Bey Mahallesinde bulunan bir fırının işletmecisi Hasan Çınar, örnek bir dayanışma kampanyası yaptı. Korona virüs (Covid-19) salgını nedeniyle ihtiyaç sahibi vatandaşlara ücretsiz ekmek veren Çınar, bu çalışmayı iş yerine astığı pankartla duyurdu. “Korona virüs (Covid-19) sebebiyle ihtiyaç sahibi vatandaşlarımız her gün ekmeğini bizden temin edebilirler” yazılı pankartı gören ihtiyaç sahipleri, buraya gelerek ihtiyaçlarını karşılıyor. Düzenlediği çalışma ile büyük takdir toplayan Hasan Çınar, “İhtiyacı olan herkes çekinmeden ekmeğini alabilir” diye konuştu.

“Allah ömür verdiği müddetçe devam ettireceğim”

Bu tarz çalışmaları meslek hayatının en başından beri yaptığını söyleyen fırın sahibi Hasan Çınar, ömrü yettiğince de elinden geleni yapacağını söyledi. Çınar, “Bu zaman zarfı içerisinde öğrencilerimiz, işten ayrılmış kardeşlerimiz ve ihtiyacı olan herkes buraya gelerek en taze, en sıcak ekmeklerini alıp evine götürebilir. Sağ olsun vatandaşlarımız da bu konuda duyarlı, sadece ihtiyacı olan gelip alıyor. Bazı vatandaşlarımız da bu dayanışmaya katkı için bir ekmek alıp iki ekmek parası ödüyor. Bu yalnızca şu an için değil, sürekli devam edecek. Zaten 10 senedir yaptığım bir askıda ekmek kampanyası var. Allah ömür verdiği müddetçe böyle devam ettireceğim” diye konuştu.

İhtiyacı olana en taze, en sıcak ekmek

Bazı askıda ekmek kampanyalarında çekindiği için ekmek almayan vatandaşlar olduğunu söyleyen Çınar, ekmeklerin bayatladığını söyledi. Buna çözüm olarak çalışanlarına ekmek isteyene en taze, en sıcak ekmeği vermeleri gerektiğini söyleyen Hasan Çınar, “Bizim burada askıda ekmek kasamız var. Bu kasaya vatandaşlarımız katkı sunuyor. Elde edilen para da tamamen ihtiyacı olan vatandaşlar için harcanıyor. Bu da askıda ekmek kampanyasının dışında olan bir çalışmamız. Askıda olan ekmeği alan olmadığı zaman o ekmek bayatlıyor. Biz istiyoruz ki ihtiyacı olanlar taze ekmek alsın. Ben çalışanlarıma her zaman söylüyorum; ’en tazesini, en güzelini verin.’ Bu bizler için mutluluk kaynağıdır. Biz onlara bayat ekmek verirsek onları küçük düşürmüş oluruz” sözlerine yer verdi.

“Bir insanın duasını almak kadar güzel bir şey yok”

“Bir insanın duasını almak kadar güzel bir şey yok” diyerek meslektaşlarına da bu tarz uygulamalar konusunda tavsiye veren Çınar, “Bu zamanda bu tür çalışmaları yapmamız gerekiyor. İhtiyacı olan insanlara elimizden geldiğince el uzatabiliyorsak ne mutlu bize. Günün değişik saatlerinde bir çok insan geliyor. Gelip ekmeğini alıyor, hayır duasını ediyor. Bir insanın duasını almak kadar güzel bir şey yok. İnşallah bu salgını da devlet-millet el ele vererek atlatırız. Her şeyi devletten beklememek lazım. Herkes elini taşın altına koymalı. Bizim fırıncı meslektaşlarımız da zaten bu konuda duyarlı. İnşallah diğer meslektaşlarımız da bu konuda adım atacaklardır. İhtiyaç sahiplerinin ihtiyaçlarının giderildiği bu kampanyada masrafların yüzde 90’ını ben karşılıyorum. Geri kalanı da askıda ekmek kasasından karşılıyoruz. İnsanlarımız da çok duyarlı, onlar da katkı sunuyor ama bu süreç içerisinde bu masrafları ben karşılamak istiyorum. Rabbim bunun ödülünü bize fazlasıyla verir. O inançla yaşıyoruz biz zaten. Daha önce de böyle çalışmalar yaptık, bundan sonra da yapacağız” dedi.

Öğrenciler için de sürekli çalışması var

Karnı acıkan öğrencilere kapılarının her zaman açık olduğunu da dile getiren Çınar, şöyle konuştu:

“Bizim Buca bölgesi özellikle öğrencilerin yoğun yaşadığı bir bölge. Bizim çocuklarımız da öğrenci oldu, gurbette kaldılar. Şartlarını iyi biliyoruz. Öğrencilere yönelik astığımız afişimiz çok önceden beri asılı duruyor. Karnı acıkan öğrenci buraya gelerek ne istiyorsa yiyerek karnını doyurabilir. Onlar okulunu bitirdiğinde illa ki iş hayatına atılacak. Onlar da bu işi örnek alıp yarın aynı şekilde başka bir öğrenciye faydaları dokunur. İnsanlarımız çok mutlu oluyor. Bazen ihtiyacı olan ama çekinenler de oluyor. Onlara da ’çekinmeyin’ diyoruz. ’İstediğiniz, ihtiyacınız olan ne varsa, ekmeğinizi alın götürün’ diyoruz. Çok mutlu oluyorlar, teşekkür ediyorlar. Bu da bize yetiyor.”

Bucalı hemşehrilerin evlerinde güvenli bir şekilde korona virüsten korunmaları için çalışan Buca Belediyesi, Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü tarafından hazırlanan yardım paketlerini ihtiyaç sahibi ailelere ulaştırdı. Temel mutfak ihtiyaçlarının yer aldığı paketlere korona virüsten korunmak için belirlenen 14 maddelik bilgi notları konularak “Evde kal” çağrısı yapıldı. Öte yandan, yasak gereği sokağa çıkamayan 65 yaş üstü hemşehrilerin ise ihtiyaçları yerine getirildi.

İhtiyaç sahiplerine mutfak erzakı

Buca genelinde dezavantajlı bölgeler başta olmak üzere mahalle mahalle liste belirlendi. Listede ihtiyaç sahibi aileler yer aldı. İçerisinde temel mutfak ihtiyaçları ve ayranın yer aldığı paketler, sosyal yardım ekipleri tarafından binlerce kapı ziyaret edilerek ihtiyaç sahiplerine ulaştırıldı. Hazırlanan erzak paketlerinin içerisine ise Sağlık Bakanlığı tarafından korona virüsten korunmak için açıklanan 14 maddelik kuralların ve Buca Belediye Başkanı Av. Erhan Kılıç’ın “Evde kal” mesajının yazılı olduğu bilgilendirme kartları konuldu.

65 yaş üstü hemşehrilerin acil ihtiyaçları yerine getirildi

Bir yandan ihtiyaç sahiplerine erzak paketleri ulaştırılırken bir yandan da İçişleri Bakanlığı tarafından sokağa çıkmaları yasaklanan 65 yaş üstü hemşehrilerin yardım talepleri yerine getirilmeye devam edildi. Yaşlıların, hastane, eczane, market alışverişi ve acil ihtiyaçları zabıta ekipleri tarafından teker teker karşılandı. Sokaklarda yasaktan haberi olmayan yaşlıların ise hızla ihtiyaçları giderilerek evlerine ulaştırıldı.