Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Okan Akyol’un yürütücülüğünü yaptığı “Ege Denizi Balık Çiftliklerinde Kafes Altı Doğal Balık Topluluklarının Mevsimsel Değişimi” isimli proje kapsamında araştırmacılar, İzmir ve Muğla yöresinden seçilen balık çiftliklerinde ağ kafeslere dalış yaparak hızlı görsel sayım metoduyla sayım yaptı. Bilim ekibi, toplamda 39 farklı deniz türünü çipura ve levrek yetiştirilen ağ kafesler civarında tespit etti. Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, deniz çiftliklerinin tuhaf konuklarını araştırarak kayıt altına alan proje ekibini tebrik ederek başarılar diledi.

39 farklı deniz türü tespit edildi

Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nden bir grup akademisyen “Ege Denizi Balık Çiftliklerinde Kafes Altı Doğal Balık Topluluklarının Mevsimsel Değişimi” isimli TUBİTAK projesi kapsamında balık çiftliklerinde ağ kafeslere dalış yaparak iki yıl süreyle balık sayıp görüntüledi. Toplamda 39 farklı deniz türü çipura ve levrek yetiştirilen ağ kafesler civarında tespit edildi. Yapılan sayımlar sonucu tüm balıklar içerisinde en çok bulunan balığın yüzde 80 oranla kupes olduğu, onu gümüş balıkları, kolyoz, tirsi, melanur ve kefallerin izlediği kaydedildi. Araştırmacılar ayrıca yunus, fok, orkinos, kılıçbalığı, kaplumbağa ve bazı Lesepsiyen (Kızıldeniz göçmeni) balıklarını da ağ kafesler civarında görüntüledi.

Hızlı görsel sayım metodunu kullandılar

Yapılan araştırma ile ilgili bilgi veren proje yürütücüsü Prof. Dr. Okan Akyol, “İzmir ve Muğla yöresinden seçilmiş üçer çiftlikte sayımlar hızlı görsel sayım metoduyla sualtında iki balıkadam vasıtasıyla düzenli olarak aylık periyotlarla yapıldı. Bir balıkadam tabletine balık türlerini adet ve tahmini boyut olarak yazarken, diğer balıkadam bu balıkları videoya kaydetti. Bu balıkların ağ kafesler civarına hazır pelet yemle beslenmek, kafeslerin FAD etkisi ve korunma amacıyla geldikleri biliniyor. Bu çiftlik sahalarına balıkçılar giremediği için balıklar bu bölgede hem kolay yem bulmak suretiyle beslenip gelişmekte hem de iyi bir üreme stoku oluşturabiliyor. Yani bir çeşit ‘deniz parkı’ gibi balıkçılığa kapalı bir alan olarak balık çiftlikleri türlere üreme garantisi sağlamakta. Aynı zamanda deniz kaplumbağaları, foklar, yunuslar da bu alana gelerek burada toplanan balıklar üzerinden kolayca besleniyor” diye konuştu.

Bazı egzotik balık türleri ilk kez görüntülendi

Muğla bölgesindeki balık çiftliklerinde bazı egzotik balık türlerini de gözlemlediklerini vurgulayan Prof. Dr. Okan Akyol, “Su sıcaklığı daha yüksek olan Muğla bölgesindeki balık çiftliklerinde bazı egzotik balık türlerini (sokkan balıkları, dikenli çütre, üçgen balığı, vb.) de gözlemlemek mümkün olabildi. Balık çiftliklerinin geleneksel vahşi türlerinin yanı sıra bu türler Akdeniz’de ilk kez Türk çiftliklerinden kaydedildi. Ayrıca koruma altındaki Akdeniz keşiş fokları da bu çiftlikler civarında zaman zaman kafes yüzdürücüleri üzerinde güneşlenirken görüntülendi. Özellikle şişe burunlu yunuslar bu alanlarda sıkça görüldü. Bazen köpekbalıkları, orkinoslar, deniz kaplumbağaları, kılıçbalığı ve çeşitli vatozlar da bu balık çiftliklerini zaman zaman ziyaret etti. Bu durum cazibeli bir deniz parkı özelliği gösteren balık çiftliklerinin bu anlamda da önemli bir işlevi olduğunu gösteriyor” dedi.

EÜTF Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Abdullah Sayıner, Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyeleri Prof. Dr. Meltem Taşbakan ile Prof. Dr. Hüsnü Pullukçu, korona virüsten korunmaya yönelik ve Sağlık Bakanlığı tarafından sağlanan aşılarla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Pandeminin başından bu yana sağlık çalışanlarının büyük bir gayretle virüse karşı savaş yürüttüğünü vurgulayan EÜ Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak ise, “Bu savaşı ancak birlikte mücadele vererek kazanabiliriz. Bilim insanlarımızın önerilerinin dikkate alınması çok önemli. Şu an virüsle başa çıkmanın en etkili yolu aşı. Vatandaşlarımızdan Sağlık Bakanlığımızın açıklamalarını takip ederek aşı olmalarını istiyoruz” diye konuştu.

“Artık mikro düzeyde bulaştırıcılık söz konusu”

Korona virüs enfeksiyonunun temel olarak nefes alırken, öksürürken ya da konuşurken ağızdan çıkan parçacıklarla bulaştığının düşünüldüğünü belirten Prof. Dr. Sayıner, yapılan son araştırmalarda virüsün artık mikro düzeyde zerreciklerle bulaşabildiğinin tespit edildiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Sayıner, “Herkese düzenli olarak maske takmalarını, karşılarındaki ya da yanlarındaki kişilerle en az 1,5 metre mesafe bulundurmalarını ve ellerini düzenli olarak yıkamalarını önerirdik. Oysa son zamanlarda yapılan araştırmalar gösteriyor ki bu virüs sadece büyük parçacıklarla değil çok küçük zerreciklerle de bulaşabiliyor. Aradaki temel fark bu zerreciklerin boyutları küçüldükçe yani mikro düzeylerde oldukça daha uzun süre havada asılı kalabiliyor. Parçacıklar yaklaşık 1 saniye içinde kabaca 1,5 metre mesafede yere düşerken, daha küçük mikro düzeydeki zerrecikler 3 saate kadar oda havasında asılı kalabiliyor. Bu nedenle de daha sonradan aynı ortama gelen insanların oradaki havayı solumasıyla bulaş görülebiliyor. O nedenle korunmada mevcut önlemlere ek olarak birkaç yeni uyarı daha var. İlki, kapalı ortamlarda çok zorda olmadıkça bulunmamalıyız. Eğer bir nedenle kapalı ortamda bulunmamız gerekiyorsa bu süreyi olabildiğince kısa tutmalıyız ve yüzümüzde mutlaka sürekli olarak maskemiz olmalı. Maskenin yüzümüze, burnumuzun çevresine ve yanaklarımıza tam oturduğunu düzenli olarak kontrol etmeliyiz. İkincisi, bu kapalı ortamların ister topluma açık alışveriş merkezleri ya da mağazalar; ister ev, iş yeri gibi mekanlar olsun mutlaka ortam havalarının düzenli olarak değiştirilmesi gerekiyor. Bunun için mutlaka düzenli olarak pencere ve kapıların düzenli olarak açılarak iç ortamdaki havanın değişmesi ve temizlenmesi sağlanmalı. Aşı ve kişisel koruyucu önlemler birbirlerini tamamlayıcıdır. Aşı olduğunda da tüm toplum bağışıklık kazanıncaya dek kişisel önlemleri uygulama devam etmeliyiz” dedi.

“Aşıdan korkmayalım”

Enfeksiyon hastalıklarından korunmada en önemli yöntemin aşı olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Taşbakan, Covid-19’un tanısı ve tedavisine yönelik birçok yeniliğin olduğunu ve yeni çalışmaların da devam ettiğinin altını çizdi. Aşı çalışmalarıyla ilgili bilgi de veren Prof. Dr. Taşbakan, “Mart ayından itibaren pek çok ülkede ve ülkemizde aşı çalışmalarına başlandı, ülkemizdeki aşı çalışmaları faz 1 ve faz 2 düzeyinde. İnşallah en kısa sürede faz 3 aşamasına da geçmeyi umut ediyoruz. Dünyada yapılan aşı çalışmalarında birkaçı faz 3 boyutuna geçmiş durumda ve ülkemizde de 24 merkezde bu aşıların faz 3 çalışmalarına katkı sunuluyor. Sağlık Bakanlığının yaptığı açıklama sonucunda inaktif korona virüs aşısının başarı oranının yüzde 91 ve güvenilirliğinin de oldukça yüksek olduğu bildirildi. Bu nedenle lütfen aşıdan korkmayalım ve korona virüs aşısını da mutlaka olalım. Öncelikle sağlık çalışanları olmak üzere risk grubundakiler, 65 yaşın üzerindekiler aşı geldikçe aşıya ulaşmak için çaba harcasın. Aşının yan etkileri oldukça az, en fazla görülen yan etki kolda ağrı. Halkımızın büyük bir çoğunluğu aşılanırsa pandemiyi yenmemiz mümkün olacaktır” dedi.

“Yalnızca bilim insanlarına güvenin”

Covid-19’un insan hayatına girmesiyle ciddi korkular yaşandığını ancak maske, mesafe ve el hijyeniyle bu virüsten önemli ölçüde korunulabildiğine vurgu yapan Prof. Dr. Pullukçu da yalnızca bilim insanlarına güvenilmesi ve özellikle sosyal medyadaki bilgi kirliliğinden uzak durulması gerektiğini söyledi. Mücadele sürecini olumsuz etkileyecek farklı yorumların yapıldığını dile getiren Prof. Dr. Pullukçu, “Bu dönemde hem bilim dünyasında hem de sosyal medyada çok ciddi bilgi kirliliği yaşadık. Herkes farklı farklı şeylerden yorumlar yaptı. Kelle paçadan tutun sumağa kadar benzer birçok şey virüse karşı yararlı diye söylendi. Korona virüs için elimizde şu anda mücadele ettiğimiz etkin tedaviler var, yeni ilaçlar geliştiriliyor ve aşılar da piyasaya çıkmaya başladı. Risk altındaki gruplar ve 65 yaşın üzerindekiler lütfen aşılarını olsunlar. Enfeksiyon hastalıklarına karşı en iyi korunmalarından birisi de aşıdır. Bunun dışında bilim dünyasından olmayan insanların yaptıkları açıklamalara, hatta enfeksiyon hastalıkları, göğüs hastalıkları gibi hekimlerin açıklamalarına güvenin ve onların açıklamalarını takip etmeye çalışın. Hem kendiniz hem sevdikleriniz hem de insanlar için korunma önlemlerine uymaya lütfen devam edin” ifadelerini kullandı.

Türk sanayisinin devler liginde İstanbul 168 firmayla ilk sırada yer alırken, İzmir 44 firmayla ikinci oldu. Kocaeli 35 firma ile İzmir’i takip ederken, Manisa 12 ve Denizli 10 firma ile listede yer buldu. İzmir Aliağa’da da rafinerisi bulunan şirket merkezi Kocaeli olarak listede yer TÜPRAŞ-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. geçen yıl olduğu gibi bu yıl da en büyük sanayi kuruluşu oldu.

Ege İhracatçı Birliklerinden (EİB) yapılan yazılı açıklamaya göre 2020 yılında Ege Bölgesinden İSO 500 Listesi’ne bu yıl yeni giren firmalar; “Gönenli Süt ve Süt Ürünleri Gıda San. ve Tic. A.Ş. (211), Tukaş Gıda San. ve Tic. A.Ş. (402), Standard Profil Ege Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. (419), Agrobest Grup Tarım İlaçları Tohumculuk İmalat İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. (424), Oruçoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. (429), Özerdem Mensucat San. ve Tic. A.Ş. (438), E.R. Yem Gıda Tarım Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (449) ve Felda Iffco Gıda San. ve Tic. A.Ş. (469)” oldu.

Manisa’nın ihracatında büyük pay sahibi olan Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş. 14. sıradan, Vestel Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş. ise 21. sıradan devler ligine adını yazdırdı. Denizli’nin ihracat şampiyonu Er-Bakır Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş. İSO 500 Listesi’ne bu yıl 28. sıradan girdi. İSO 500 Balıkesir’den listeye 6 firma girerken, Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş. 58. Sırada yer aldı ve Balıkesir firmaları arasında listede en üst basamağa adını yazdırdı. Aydın’dan listeye giren firmalar içinde Zorlu Doğal Elektrik Üretimi A.Ş. 201. sırada yer alırken, geçen yıla göre listede 31 basamak yükseldi. Uşak’tan Gedik Tavukçuluk ve Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. 2019 yılında 224. basamaktayken, 2020 yılında 56 sıra birden sıçrayarak 164 numaranın sahibi oldu. İSO 500 Listesi’ne 136 sıradan giren Gümüşdoğa Su Ürünleri Üretim İhracat ve İthalat A.Ş. ve 150 sırada yer bulan Kılıç Deniz Ürünleri Üretimi İhr. İth. ve Tic. A.Ş. Muğla’nın listede yer bulan iki firması oldu. Nursan Kablo Donanımları San. ve Tic. A.Ş. İSO 500 Listesi’nde 363. sırada yer aldı ve Kütahya sanayisini temsil etti. Afyonkarahisar’dan Oruçoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. ise; bu yıl Afyon’un tek temsilcisi olurken listenin 429. basamağından listeye girdi.

Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırmasında yer alan 88 Egeli firmanın 30 tanesi tarım sektöründe faaliyet gösterirken, tekstil ve hazırgiyim, kimya, otomotiv, demir-çelik, madencilik, iklimlendirme, elektrik-elektronik sektörlerinin temsilcileri listede yoğun olarak yer buldu. İSO 500 Listesi’ne Ege Bölgesinden giren firmalar içinde listede üst sıralara tırmanan firmalar ise şunlar oldu: “Abalıoğlu Yağ San. ve Tic. A.Ş. 163. Sıradan 128. Sıraya, Abalıoğlu Tarımsal Üretim A.Ş. 220. basamaktan 170. basamağa, CMS Jant ve Makina Sanayii A.Ş. 176’dan 149’a, Sun Tekstil San. ve Tic. A.Ş. 223. sıradan, 204. sıraya, Gümüşdoğa Su Ürünleri Üretim İhracat ve İthalat A.Ş. 169. basamaktan 136. basamağa yükseldi.