İzmir Ekonomi Üniversitesi Medical Park Hastanesi Post/Long Covid 19 sempozyumuna ev sahipliği yaptı. Covid 19 sonrası vücutta devam eden şikayetlerden oluşan klinik tabloların konuşulduğu sempozyuma konuşmacı olarak katılan Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Alper Şener, “CDC’nin (ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri) verilerine göre Türkiye’de yaklaşık 5 milyon insanda bu klinik tablolar gözükecek. En kısa sürede bu hastalık gurubu için bir tedavi şablonu oluşturulmalı” dedi. Covid 19 enfeksiyonunun hastalık sonrasında vücutta bir takım hasarlar bıraktığına dikkat çeken Şener, “Bu süreç 3 aydan uzun sürüyorsa Post Covid, ortalama 4-12 hafta arasında devam ediyorsa Long Covid dediğimiz klinik bir tablodan bahsediyoruz. Önümüzdeki zaman diliminde Türkiye’de ciddi anlamda bu hastalık gurubunun önem kazanacağını düşünüyorum. Çünkü DSÖ’nün belirlediği rakamlara göre Covid-19 enfeksiyonunu atlatmış olan her 10 kişiden bir tanesinde Post/Long Covid tablosu görülüyor. Bu rakamlara göre, dünya üzerinde Covid-19’a yakalanan yaklaşık 500 milyon kişiden 50 milyonunun, Türkiye’de ise 15 milyon kişiden 1,5 milyonunun bu tablo ile karşı karşıya olacağı anlamına geliyor. CDC’nin rakamlarına göre ise bu oran yüzde 30’lara çıkıyor. Bu oranı temel alacak olursak ise 5 milyon insanın bu grupta olacağı ön görülüyor” dedi.

Check-up öneriliyor

Covid 19 sonrası şikâyeti devam eden hastaların yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Şener, “Covid 19 sonrası özellikle beyinde hatırlama güçlüğü, konuşma güçlüğü, algı zorluğu gibi şikâyetler göze çarpıyor. Kalpte ise çarpıntının eşlik ettiği nefes darlığı, çabuk yorulma, kızarıklık gibi klinik tablolar gözüküyor. Solunum sisteminde ise devam eden öksürük, öksürük nöbetleri ve nöbetlerden sonra davam eden akciğerde parankimal ciddi hasar görülüyor. Kas iskelet sisteminde ise geçmeyen yorgunluk, ağrı, kas krampları gibi tablolar ile karşı karşıya kalınıyor. Bu yüzden Covid 19 sonrasında hastaların mutlaka bir check-up kontrolünden geçmesini öneriyoruz” diye konuştu. Covid 19 sonrası şikayeti olan kişilerin yüzergezer bir hastalık gurubuna benzeten Şener, “Bu şikayeti olan kişiler kardiyolojiye, göğüs hastalıklarına, nörolojiye, enfeksiyon hastalıklarına, fizik tedaviye gidiyor. Bu hasta gurubunu daha somut parametrelerle daha somut değerlendirerek bir tedavi şablonu oturtmak mümkün. Bizim iddiamız bu tip sempozyumlarla bilgi paylaşımı yaparak hem Sağlık Bakanlığı nezdinde hem de hastaneler nezdinde bu tedavi şablonunu oluşturmak” açıklamasında bulundu.

Türkiye’de birincisi düzenlenen Post/Long Covid 19 sempozyumuna ev sahipliği yapmaktan mutluluk duyduklarını dile getiren İEÜ Medical Park Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Gülfem Terek Ece ise, Post/Long Covid ile ilişkili olarak bağırsak sağlığının ve bağırsaktaki mikroorganizmaların bu süreçte önemli rol oynadığına dair bir konuşma gerçekleştirdi.

Manisa İL Sağlık Müdürlüğü Proje Birimi tarafından hazırlanan ve Zafer Kalkınma Ajansı tarafından destek almaya hak kazanan ’Yarına umutla’ Projesi 22-23-24 Eylül tarihleri arasında; Manisa Merkezefendi Devlet Hastanesi Konferans salonunda gerçekleştirilecek. Proje kapsamında Manisa İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı kamu hastanelerinde ve Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Covid Servisi, Evde Sağlık Hizmetleri, Palyatif Bakım Ünitesi, Onkoloji Servisleri ile Yaşlı ve Engelli Polikliniğinde görev yapan toplamda 50 birim sorumlusu sağlık personelinin mesleki gelişimlerine katkı sağlamak amacıyla; alanında uzman eğitmen tarafından 3 gün süreyle Psikolojik İlk Yardım (PIY) eğitici eğitimi verilecek. Eğitim sonunda katılımcılara katılım belgeleri takdim edilecek.

“Covid sonrası yaşanan psikolojik sorunlar giderilecek”

Proje hakkına açıklamada bulunan Manisa İl Sağlık Müdürü Doç. Dr. Emre Erkuş, “Psikolojik İlk Yardım: Covid-19 pandemi sürecinde gerekli görülen hasta ve çalışanlarda psikolojik ilk yardım sağlayarak, bireylerde oluşan depresyon, kaygı bozukluğu, panik atak ve benzeri psikolojik rahatsızlıkların önüne geçilmesi amacı ile eğitim sonunda içinde bulunduğumuz Covid-19 pandemi sürecinde, gerekli görülen hastalara ve çalışanlara psikolojik ilk yardım sağlayarak bireylerde oluşan depresyon, kaygı bozukluğu, panik atak gibi psikolojik rahatsızlıkların önüne geçilmesi ile bireyin psikososyal uyumuna katkı sağlayarak psikolojik ilkyardım konusunda ihtiyaç duyulan hasta ve yakınlarına personellerimizin alacağı eğitici eğitimi ile bu ihtiyaç giderilecektir.” dedi.

“Manisa en yaşlı nüfusa sahip il”

Manisa’nın 2020 nüfus verilerine göre en fazla yaşlı nüfusa sahip il konumunda olduğunu hatırlatan Doç. Dr. Erkuş, “Covid-19 pandemisi nedeniyle sokağa çıkma kısıtlamasından etkilenen 65 yaş ve üstü bireylerin ve Covid-19 nedeni ile Covid servislerine yatan hastaların uzun süre tek başlarına kalarak insanlardan ve yakınlarından izole olarak kalmaları, bir takım psikolojik hastalıkların başlamasına neden olmaktadır. Ayrıca yatağa bağımlı hastalara bakım veren birinci derece yakınları, sürekli bakım vermekten sosyal hayattan uzak kalarak kaygı bozukları başlamaktadır. Gerek palyatif servisinde yatarak tedavi gören, gerekse evde sağlık hizmetleri aracılığıyla takip edilen engelli ve yatağa bağımlı hastalara ev ziyaretleri yapılırken uygun hasta ve yakınları olup, rızası ve onayı olan hasta yakınları bu destek eğitimini eğitilen personellerimiz tarafından almış olacaklardır. Zafer Kalkınma Ajansının desteklediği bu eğitimle; Manisa’nın sağlık politikasını geliştirilmesine ve sağlık okuryazarlığına pozitif katkıda bulunulacaktır. Türkiye 2020 yılı nüfus sayımı verilerine göre en yaşlı nüfusa sahip ilimiz Manisa’dır. Dolayısıyla yaşlıların ilerde engelli adayı olması kaçınılmaz olup gerek evde sağlık hizmetlerine gerekse palyatif servislerine olan talep orta vadede artacaktır. Buralarda çalışan sağlık personellerinin mesleksel niteliğinin arttırılmasıyla sağlıkta sürdürülebilir nitelikli sağlık hizmeti verilebilecektir.” diye konuştu.

Tüm dünyayı etkileyen Covid-19 virüsü, kişiden kişiye değişse de tüm vücuttaki organlarda farklı etkilere sebep olabiliyor. Dermatolojik açıdan bakıldığında Covid-19’un deri belirtilerinin yüzde 2-20 arası sıklıkta görüldüğünü söyleyen Dermatoloji Uzmanı Prof. Dr. Neslihan Şendur, halk arasında kurdeşen olarak tabir edilen ürtikerin, Covid-19’un habercisi olduğunu ve hastalığın şiddetli geçebileceği anlamına geldiğini söyleyerek; egzama, saç dökülmesi, suçiçeği benzeri sulu kabarcıklar, el ve ayak parmak uçlarında morumsu kırmızı renk değişikliği, kırmızımsı deri döküntülerinin de Covid-19’un deri bulguları arasında yer aldığını ifade etti.

Covid-19’un bazı insanlarda hiç belirti vermezken, bazılarında ölümcül seyrettiğini, bu değişken davranışlı virüsün belirtilerini önceden bilerek, erken tanı almanın hastalığın ölümcül etkisini azaltacağını söyleyen Medicana International İzmir Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Prof. Dr. Neslihan Şendur, “Dermatoloji penceresinden bakıldığında hastalığın başlangıç dönemlerinde, hastalığı hafif yada çok ciddi geçirenlerde, hatta verilen tedaviler sonrasında da deride birçok değişikliğin oluştuğu gözlendi” dedi.

Parmak uçlarında renk değişikliği

Prof. Dr. Neslihan Şendur, Covid-19’un deri bulguları arasında en sık görülenin Pernio olarak isimlendirilen el ve ayak parmak uçlarında morumsu kırmızı renk değişikliği, el ve ayakların parmak uçlarına yerleşen sulu küçük kabarcıklar, purpurik olarak isimlendirilen rengi basmakla solmayan morumsu kırmızı renkte noktacıklar olduğun ifade etti. Prof. Dr. Şendur, “Covidli hastaların izlemlerinde hastalık ile eş zamanlı olarak bazı hastalarda su çiçeğinde olduğu gibi sulu kabarcıkların olduğu görülmüştür. Suçiçeği benzeri belirtiler hastalık başladıktan sonra ortaya çıkarak yaklaşık 8 günde iyileşir. Kaşıntılı olan bu lezyonlar daha çok orta yaş grubundaki hastalarda görülür. Hastalarımın çoğunda ise saç dökülmesi belirtisi görüyoruz. Saç dökülmeleri ise kişide Covid-19 başladıktan sonra enfeksiyona bağlı olarak başlar” dedi.

Hastalığın şiddetli geçeceğini haber veriyor

Halk arasında kurdeşen olarak tabir edilen ürtikerin ise deride kırmızı, kaşıntılı kabarıklıklar şeklinde olduğunu, genellikle hastada Covid başlamadan önce çıktığını dile getiren Prof. Dr. Şendur, “Ürtiker atakları olan ve tedaviye yanıt vermeyen hastalarda sonrasında Covid-19 tablosunun oturduğunu ve pozitifleştiğini görüyoruz. Genellikle başlar 1-2 saat içerisinde kaybolur. Bazen daha uzun da sürebilir ilk çıktığı yerde sönerken vücudun başka bir yerinde çıkar. Genellikle hastalığın şiddetli geçeceğini gösteren bir bulgudur. Bir başka deri bulgusu da bazıları deriden kabarık, bazıları da deri seviyesinde kırmızımsı döküntülerdir. Bunlar makülopapüler deri bulguları olarak bilinir. Tüm gövdede, koltuk altı, kasıklar, meme altları, kıvrım yerleri gibi bölgelerde basmakla solan, kırmızımsı renk değişikliği olur. Bazı yerlerde ise morumsu ve basmakla solmayan deri değişiklikleri görülür. Covidli hastalarda dikkati çeken bir başka deri hastalığı da artmış sıklıkta görülen halk arasında gece yanığı olarak da bilinen zonadır” diye konuştu.

Dünyada ortaya çıktığından bu yana hastalığı geçiren kişiler üzerinde yapılan araştırmada, bazı hastaların ağzında mukozal lezyon olarak tariflenen bulgular oluştuğunu belirten Prof. Dr. Şendur, “Ateşli dönemde, boğaz ağrısı olsun yada olmasın küçük kırmızı benekler şeklinde görülür. Dil üzerinde soyulma, dilde fissür (çatlak) yada yaralar olur. Tekrarlayan uçuklar, kandidiyazis, coğrafik dil görülür. Tabii bu belirtiler sadece coronavirüs enfeksiyonuna özgü değildir. Diğer enfeksiyöz hastalıklarda da görülebilir” şeklinde konuştu.

Tüm bu sayılan belirtilerin tek başına coronavirüs enfeksiyonunun belirtileri olduğunu söylemenin doğru olmayacağını dile getiren Prof. Dr. Şendur, “Tanı alan, hastanelerde izlenen, şiddetli hastalık geçirenler aynı zamanda çeşitli ilaçlar da kullanan hastalardır. Bu belirtilerin bir bölümü ilaçlara bağlı olarak da ortaya çıkabilir” dedi.

Pandemi döneminde hastalarının mağdur olmaması için tedavilere devam ettiklerini ve bu dönemde Covid-19’a yakalanmamak için kendi kliniklerinde aldıkları önlemleri anlatan Dr. Hayretdağ, “Neredeyse bir yıldır Türkiye pandemiyle yaşıyor. Biz de bu dönemde klinik olarak gerek ofiste, gerek hastanede, gerek servislerde bazı hastalarımızı evde, bazı hastalarımızı da ne yazık ki yoğun bakımda CPAP desteği ya da entübe olarak takip ettik. Bu dönemde ofisin hastalarının çok büyük bir kısmı Covid-19 hastasıydı. Standart takip ettiğimiz diyabet, kalp yetmezliği, hipertansiyon hastaları sanki iyileşmiş gibi kliniğe çok gelmedi ve Covid-19 hastası ağırlıklı baktığımız bir yıl oldu. Bu kadar korona virüslü hasta baktıktan sonra semptomatik bir dönemimiz olmadığı için ’Acaba asemptomatik Covid-19 geçirmiş miyiz?’ diye düşünerek testlerimizi yaptık. Covid-19 geçirmemişim. Aşının da Türkiye’de bizlere yapılmasına 10-15 günlük bir süre kaldı. Bu aşamada asemptomatik dahi olsa hastalığı geçirmemem nedeniyle, bu kadar Covid-19’lu hasta bakıp niye geçirmediğimi anlatmak istedim” dedi.

Önlemleri anlattı

Bu kadar riskli bir çalışma alanında olmasına rağmen nasıl Covid-19’a yakalanmadığını anlatan Dr. Hayretdağ, “Mutlaka hepimiz maskelerimizi taktık. El hijyenine dikkat ettik. Zaten hasta muayenesi ve sonrasında sabunla el yıkama alışkanlığım vardır. Onu standart olarak yaptık. İki saatte bir ofiste yardımcı personel de dahil herkes maskeleri değiştirdi. Hastaları maskesiz ofise almadık. Hasta yakınlarını olabildiğince ofise almadık. Hastaların maskelerini açmaması için ikramlık dağıtmadık. Personelin yemek yemesi sadece ona ayrılmış bölümde oldu. Kesinlikle koridorlarda ya da hasta odalarında çay kahve yemek ve benzeri bir şeyi kesinlikle izin vermedik. Covid-19 şüphesi olan hastaları mutlaka diğer hastalardan izole ederek baktık. Kendim ofise çıkarken asansör kullanmama rağmen dolu asansöre hiç binmedim. Yukarı çıkarken solunum sayısı maskeyle daha da artıp az sayıda virüsü derin inspirasyonla boğazımıza ve akciğerlerimize solunum hava yollarımıza çekme şanssızlığımız olmasın diye özellikle yürüyerek indim ama çıkmadım. Asansörü aşağıya inerken hiç kullanmadım. Sadece ofiste değil hastanede ve evde de böyle davrandım. Bunun dışında hastaları muayene ederken EKG toplarından tutun stetoskoplarımıza kadar hasta muayene öncesinde ve sonrasında dezenfeksiyon yaptık. Alkol dışında dezenfektan hiç kullanmadık. Kimyasal maddelerin olduğu dezenfektanlardan sakındık. Çünkü birçok maddenin bulunduğu anti dezenfektanlarda kemik iliği toksisitesi ve karaciğer toksisitesinin yüksek olduğunu düşünüyoruz. Onun için sadece alkol ve sabun kullandık. Bu arada ulaşımda her zaman tek kişi arabayla seyahat ettim. Ofise gelirken de ofisten dönerken de hatta bazen ev hastalarına gittiğimizde hemşiremiz ayrı arabayla biz kendi arabamızla hastaya ulaştık. Arabayı bulaşın en etkili olduğu yerlerden biri olarak kabul ettik ve kendimizi sakınmaya çalıştık” diye konuştu.

Evde de izole yaşam

Ev yaşamında da ofiste olduğu gibi izole bir yaşantı sürdürdüğünü anlatan Dr. Hayretdağ, “Evde sabah kahvaltısını yaptıktan sonra tüm gün atıştırmalık gibi şeyleri dışarıda yemedim. Çünkü maskeyi çıkarmanın riskli olduğunu düşündüm. Ofisten eve geçtiğimizde özellikle eşim ve çocuğum, hatta köpeğimi banyodan uzaklaştırdım. Direkt banyoya geçtim. Bütün kıyafetlerimi hatta o gün giydiğim ceketi dahil havalandırmak değil yıkama yoluyla günlük olarak kullandım. Arkasından kimseyle temas etmeden direkt banyoda bol sabunla yıkandım. Dişlerimi hemen fırçaladım ve alkollü bir ağız çalkalama suyuyla da her akşam çalkaladım. Bunu dışında gıda takviyesi ve benzeri bir şey kullanmadım ama bu dönemde D vitaminim 17’lerde olduğu için cilt bütünlüğünü koruması amacıyla Devit 3’ü günde 5-10 damla arasında düzenli olarak kullandım. Gıda takviyesi kullanmadım. Özel kliniğimize gelen çoğu hastamızı zatürre döneminde gribal semptom ve bulaştırıcılık dönemini geçirmiş olabilir. Bu durum da bize hastalığın bulaşma olmamasının sebebi olabilir. Normalde sabah tıraş olma alışkanlığım olmasına rağmen bu dönemde mutlaka akşamları sakal tıraşı oldum. El sağlığına her zaman dikkat ederdim. Eldiven kullanmıyorum ve kullanılmasını da önermiyorum bu dönemde. Onun için el sağlığına dikkat ettim çizik, çatlak tırnak problemleri ve benzeri bir şey olmadan ellerimi bol sabunlu su ile yıkayarak bu dönemi geçirdim. Kendimizi sosyal olarak izole ettik. Sevdiğimiz eş, dost, arkadaş, akraba ziyaretlerimizi uzun yemek oturumlarını ne yazık ki yapamadık. Çok şükür ki bu dönemi Covid-19 olmadan kazasız belasız geçirdik. İnşallah aşıya kadar da Covid-19 olmam” ifadelerini kullandı.

Kendisinin Çin aşısı yaptıracağını da sözlerine ekleyen Dr. Hayretdağ, “Çin aşısını yaptıracağım. Aşıdan sonra da 15 gün daha Covid-19 olmazsam pandemi dönemini sorunsuz olarak geçirmiş olacağım” dedi.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, korona virüs salgınının ikinci dalgası nedeniyle karantinadaki vatandaşlara yemek dağıtımını sürdürüyor. Büyükşehir ekipleri, bugüne dek Covid-19 hastalarına 24 bin 615 adet sıcak yemek dağıttı. Toplamda 8 bin 52 haneye ulaşıldı. İzmir Büyükşehir Belediyesinin iştiraki Grand Plaza’ya ait ekipler belediyeye gelen talepler doğrultusunda metropol ilçelerde yemek dağıtıyor. Büyükşehir ekipleri, koruyucu kıyafetleriyle sosyal mesafe ve hijyen koşullarına dikkat ederek yemekleri kapıya bırakıyor.