Sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkisi giderek büyürken, Sosyal Medya Uzmanı Alaattin Çağıl’dan bu konuda önemli bir uyarı geldi. Çağıl, ailelere büyük iş düştüğünü ifade ederek, çocuklarda sosyal medyanın bilinçli bir şekilde kullanılmasının önemine vurgu yaptı.

“Asıl mesele çocukların sosyal medyanın kötü etkilerinden korunabilmesi”

Bazı önerilerde bulunan Alaattin Çağıl, “Çocuklar sosyal medya ile çok daha erken yaşlarda tanışmaya başladı. Bu durum, giderek kötü niyetli kişilerin yoğunluk kazandığı sosyal medyanın çocukların ruh hallerine olumsuz etkide bulunmasına neden oluyor. Buradaki asıl mesele çocukların sosyal medyanın kötü etkilerinden korunabilmesi. Bu noktada anne ve babalara çok iş düşüyor. Çocuklarıyla sosyal medya kullanımı ile konuşarak, onların sosyal medya platformlarını bilinçli bir şekilde kullanmalarını sağlamaları çok önemli. Çocuklar ve gençler, artık öncekinden daha fazla sosyal medya platformlarında zaman geçiriyor. Çocuklar hangi sitelere giriş yapıyor, internette ne kadar zaman harcıyor bunların hepsi bir hayli önemli olduğundan çocukların bu süreçte yalnız bırakılmamaları gerekiyor. Yine burada da anne ve baba, çocuklarıyla konuşarak sosyal medya platformlarında nelere dikkat etmeleri gerektiği hakkında çocuklarına bilgi vermeli” dedi.

“Sanal bir dünyada fazla vakit geçiren çocuk kendini o dünyaya kaptırmaya başlıyor”

Çocukların sosyal medya platformlarında gün içinde fazla vakit geçirmesinin stres ve kaygı sorunlarını beraberinde getirdiğini belirten Çağıl, son olarak şöyle devam etti:

“Sosyal medya platformları çocuklara çok cazip geliyor; çünkü bambaşka bir ortam. Bu tür platformlarda artık çok daha fazla kötü niyetli insanların olduğunu görüyoruz. Sanal bir dünyada çok fazla vakit geçiren bir çocuk, kendini o dünyaya kaptırmaya başlıyor; ayrıca bilinçsiz sosyal medya kullanımı depresyon, stres ve kaygı gibi önemli sorunlara yol açabilir.”

Çocuk Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Tunç Özdemir, çocukların yaşayabileceği ölümcül kazalar konusunda anne babalara önemli uyarılarda bulundu. Çocuklarda solunum yoluna yabancı cisim kaçmasının ölümcül olabileceğine dikkat çeken Doç. Dr. Özdemir, “Vücudumuzda solunum yoluna yabancı bir maddenin girmesini önleyen çok sayıda savunma mekanizması var. Bununla birlikte, bu mekanizmaların hiçbiri kusursuz değil ve yabancı cisimler sıklıkla çocukların solunum yoluna kaçar. Solunum yoluna kaçan herhangi bir yabancı cisim çocuklarda yaşamı tehdit eden bir durumdur” diye konuştu.

Yaş ile uyumlu besinler

Çocukluk çağında, yaş ile uyumsuz besinlerin çocuğa verilmesi ile bu maddelerin solunum yoluna kaçabileceğini ifade eden Doç. Dr. Özdemir, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Özellikle çerez, et parçaları, sert meyve parçaları, şeker parçaları küçük çocuklarda solunum yoluna en çok kaçan maddelerdir. Yutma fonksiyonu tam olarak gelişmemiş, dişleri tümüyle çıkmamış çocuklarda bu tür yiyeceklerin verilmesi ölümcül sonuçlara yol açabilir. Bu tür yiyecekleri yerken çocuğun ağlaması, gülmesi, konuşması solunum yoluna kaçmayı kolaylaştırır. Solunum yoluna kaçabilen diğer maddeler, çocuğun giysileri üzerindeki çengelli iğneler, boncuklar, kalem parçaları, oyuncak parçaları, iğnelerdir. Solunum yoluna yabancı cisim girmesi durumunda, tam tıkanma ile çocuklarda ani ölüm görülebilir. Ani başlayan öksürük, morarma, boğulma hissi, solunum sırasında ıslık sesi çıkması veya hırıltılı solunum gibi durumlar da sık görülen belirtilerdir. Bazen çocuklar öksürerek yabancı cismi çıkarabilirler; ancak özellikle 2-3 yaş altında öksürerek çıkarma genellikle mümkün olmaz. Solunum sıkıntısı yaratmayan yabancı cisimler bir süre sonra şiddetli akciğer enfeksiyonlarına, bronş iltihaplanmalarına neden olur. Bu noktada bu cisimlerin çıkarılması daha da zorlaşır.”

Öte yandan, teşhisin hastanın hikayesinin sorgulanması, dikkatli muayene ve radyolojik incelemelerle koyulabileceğini kaydeden Kent Hastanesi Çocuk Cerrahı Tunç Özdemir, “Hastanın nefes borusunda yabancı cisim varlığı şüphesi varsa, yabancı cismin çıkarılması için mutlaka endoskopi (bronkoskopi) yapılmalıdır. Solunum yolundaki yabancı cismi çıkarmak için uygulanan bronkoskopi oldukça özellikli bir girişimdir. Çocuklar için özel tasarlanmış ekipman ile, deneyimli ellerde, ameliyathanede yapılmalıdır” dedi. Özdemir bu tür kazaların yaşanmaması için de “Çocuklar yaşlarına uygun besinler ile beslenmeli, solunum yoluna kaçma durumu olan materyaller çocuğun ulaşamayacağı yerlerde bulundurulmalı, çocuğun giysilerine çengelli iğne, toplu iğne gibi şeyler tutturulmamalı” önerisinde bulundu.

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ruhi Günel, bahar aylarında alerji vakaları artarken, çocukların alerjilerini en çok cips, çikolata gibi paketli ve içeriğinde baharat bulunan ürünlerin tetiklediğini açıkladı. Alerjinin vücudun dış etmenlere tepki göstermesi olarak tanımlandığını belirten Özel Ata Sağlık Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Ruhi Günel, “Alerji deyince belki herkesin aklına hemen vücuttaki kızarıklıklar geliyor ama alerji sadece cilt alerjisi değildir. Astım şeklindeki alerjik reaksiyonlar da mevcuttur ya da inek sütü alerjisi dediğimiz bağırsakların enflamasyonu da alerjidir. Dolayısıyla alerji, bütün vücudun değişik ajanlara karşı verdiği tepkidir” dedi.

Alerji belirtileri

Dr. Ruhi Günel, alerjinin belirtileri ile ilgili ise şu bilgileri verdi: “Alerjenin yapısına, kişinin yaşına, alerjik olan organa göre tepkiler değişir. ‘Rinit’ dediğimiz burun mukozasının alerjilerinde hapşırık, öksürük refleksi olabildiği gibi, akciğeri tutan alerjilerde solunum sıkıntısı, öksürük gibi tepkiler verilebiliyor. En çok bilinen cilt alerjisinde ise bir yiyecek veya içecek nedeniyle veya bir cisme temasla deride çeşitli çaplarda, renklerde ve kabarıklıklarda lezyonlar oluşabiliyor. Gözde olan alerji ise gözlerde kızarıklık ve sulanma şeklinde belirtiler verebiliyor. Ateş ise alerjinin bir belirtisi değildir ancak özellikle cilt alerjilerinde yanık tarzında ileri derecede bir tepki varsa cilt sıcak olabilir ama enfeksiyon durumunda görülen bir ateş gibi değildir.”

Her mevsimde görülebiliyor

Alerjinin her mevsimde görülebildiğini ancak bahar aylarında alerjik vakalarda artış meydana geldiğini kaydeden Dr. Günel, “Polenlerin rolü alerjik reaksiyonlarda oldukça fazladır. Dolayısıyla da ilkbahar aylarında çiçeklerin açtığı, doğanın canlandığı dönemlerde alerjen dediğimiz maddelerin havaya salınımı fazla oluyor, bu yüzden de alerji daha fazla görülüyor. Bunun yanı sıra yaz aylarında ve sonbaharda toz aşımı dediğimiz, Afrika’dan gelen tozların içerisindeki alerjenler de alerjik reaksiyonlarda neden olabiliyor” diye konuştu.

Renkli kıyafetlere dikkat

Çocuklara hazır atıştırmalıkların verilmesi ile ilgili önemli uyarılarda bulunan Dr. Ruhi Günel, şu bilgileri verdi:

“Ailelerin özellikle 1 veya 2 yaşın üzerindeki çocukların beslenmelerine dikkat etmemesi sonucunda alerjik reaksiyonlar artabiliyor. Cips çocukların en sık tükettiği atıştırmalıklardan. Patates cipsleri ve baharatlı cipslerin içindeki maddeler, kimyasal koruyucular, renklendiriciler alerjiyi tetikleyebiliyor. Alerji olmasa da sağlıksız olduğu için zaten bunları çocukların tüketmemesi gerekir. Sadece cips değil, bisküvi, gofret, çikolata gibi gıdalar da alerji yapabiliyor. Renkli gıda maddelerinin yanı sıra renkli veya renk değiştiren kıyafetler, silikon, plastik baskılı tişörtler de yine alerjiye neden olabiliyor.”

Ailelere tavsiyeler

Çocukların alerjiden korunma ve tedavi yöntemleri ile ilgili ise Dr. Ruhi Günel şu tavsiyelerde bulundu:

“Alerjiden korunmak mümkündür. Çocukların bu konudaki en iyi doktoru, aileleridir. Aileler çocuklarını daha iyi gözlemleyebilir. Çocukların yediği, dokunduğu şeylerden ya da yaptığı bir aktiviteden sonra alerjisinin arttığını görebilir. Ailelerin çocukları ile ilgili en çok söylediği; yumurta yedikten sonra, pikniğe gittikten sonra, çiçek aldıktan veya eve evcil hayvan aldıktan sonra alerjilerin arttığıdır. Bu da bize alerjenler hakkında bilgi verebiliyor. Aile öyküsünde neye alerjisinin olabileceğini belirleyebiliyoruz. Ve mümkün olduğunca bu alerjenlerden uzak tutmaya çalışıyoruz. Örneğin çocuğun alerjileri baharatlı yiyecekler tükettikten sonra ortaya çıkıyorsa bunu kesmelerini söylüyoruz. Bunun yanında koruyucu ilaçlar da hekim gözetiminde verilebiliyor. Örneğin akciğerde bir alerji varsa sprey şeklindeki solunum ilaçları, gözle ilgili ise anti alerjik göz damlalarının verilmesi gibi. Alerji testleri ise çocuklar dahil herkese yapılabilir ama hem maddi olarak masraflıdır hem de zaman gerektiren bir işlemdir. İleri derecede hayatı olumsuz etkileyen bir alerji durumunda, örneğin ileri derecede astım hastalarında tedavide bize yol göstermesi için bu testleri yapıyoruz. Ama alerji testleri yüzde 100 mutlak bir sonuç vermeyebiliyor.”