Sıcağın en önemli etkisinin tansiyon üzerine olduğunu belirten İzmir Kent Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yetim, “Tansiyonun, yani kan basıncının düşmesiyle başta beyin, kalp, karaciğer, böbrek gibi yaşamsal organlarda çalışma yavaşlar. Böylece organ yetmezlikleri oluşur ya da var olan organ yetmezliklerinin derecesi artarak ölüme kadar varan sağlık sorunları meydana gelir. Herkes tedbirli olmalı” dedi.

Dr. Yetim, kronik hastalıklarda sıcağın ve güneşin etkilerini de şöyle anlattı:

Tansiyon hastalıkları: Kalbin kanı pompaladığı atar damar sistemindeki kan basıncının normal olması çok önemlidir. Bunu ayarlayan sistemin bozulması ile tansiyon yüksekliği-hipertansiyon hastalığı meydana gelir. Bu hastalar tansiyonu düşürücü ilaçlar kullanırlar. Sıcak etkisi altında kalan tansiyon hastaları hem tansiyon düşürücü ilaçların hem de yukarda söz edilen sıcağın etkileri altında kalacakları için tansiyonları aşırı düşebilir. Tansiyon düşmeğe başlayınca hızlı ya da yavaş şekilde önce bir halsizlik hissi olur. Özellikle ayaktayken ya da hızla ayağa kalkıldığında baş dönmesi, göz kararması, denge bozukluğu meydana gelir. Ayakta kalmağa devam edilirse bu belirtiler artarak düşme, baygınlık ya da kısa süreli bilinç kaybı olabilir. Daha şiddetli durumlarda şok hali, koma ve ölüm meydana gelebilir.”

Diyabet (şeker hastalığı): Özellikle iyi tedavi olmayan, kontrolsüz ve yüksek seyirli şeker hastalığında bedenin su ve tuz metabolizması zaten bozulmuştur. Sıcağın etkileri ile bu bozukluk daha da artarak tansiyonun aşırı düşmesi meydana gelebilir.

Kalp-damar hastalıkları: Sıcak, kan basıncını düşürdüğü için kalbin daha hızlı çalışmasına neden olarak kalbin yorulmasına ve var olan kalp yetmezliğinin artmasına yol açar. Kalbi besleyen koroner damarlarda basıncın azalması da kalbin kanlanmasının azalmasına neden olur. Böylece kalp kası hücrelerine daha az oksijen gideceği için var olan koroner damar hastalığı şiddetlenir. Göğüs bölgesinde ağrı, baskı, sıkışma gibi belirtiler oluşabilir.

Kronik organ yetmezlikleri: Özellikle böbrek ve karaciğer yetmezliklerinde sıcağın etkisi çok olur. Ter ve buharlaşma ile su kaybı artacağı için böbrekten süzülen idrar miktarı azalacaktır. Böylece idrarla atılması gereken zehirli maddeler kanda yani bedende birikir. Bunlardan başka kanser hastaları, kan hastaları da sıcaktan çok etkilenirler. Kan eksikliği yani anemi hastalarında dokuların kanlanması zaten bir miktar azdır. Sıcağın etkileri ile düşen kan basıncı bu organ kanlanmalarını daha da azaltarak olumsuz etki yapar.

Nelere dikkat edilmeli?

Uzm. Dr. Necdet Yetim, sıcağın zararlı etkilerinden korunmak için herkesin ama en çok da kronik hastalığı olanların dikkat etmesi gereken durumları şöyle sıraladı:

“Özellikle 11-16 saatleri arasında dışarıda özellikle güneş altında bulunmamalı. Terlemeyi çoğaltan sentetik giysiler yerine pamuklu, gözenekli, açık renkli ve hafif kıyafetler tercih edilmeli, güneşte geniş kenarlı şapkalar giymeli, gerekirse güneş şemsiyesi ve güneş gözlüğü kullanmalı. Bol sıvı almalı, tuz miktarını kısmen artırmalı, hazmı kolay hafif yemekler yemeli, alkol, sigara, çay, kahveden kaçınmalı. Aşırı efor yapmaktan kaçınmalı, sporu sabah ya da akşamüzeri saatlerde yapmalı. Daha sık kan şekeri, tansiyon ve genel sağlık kontrolleri yaptırmalı.”

Bu yaz aylarını pandemi gölgesinde, “maske- mesafe- hijyen” önlem ve uyarılarıyla geçirirken, İzmir Kent Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Necdet Yetim, güneşin ısı ve ışınlarının insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekti. Sıcağın aşırı terlemeye, aşırı terlemenin sıvı ve tuz kaybına, bu kaybın da kan basıncının düşmesine neden olduğunu belirten Uzm. Dr. Yetim, “Büyük tansiyonun 70 mmHg’nın altına düşmesi beynin oksijenlenmesinin azalmasına ve akabinde bayılmaya yol açar. Bu sıcak çarpmasının sonucudur. Sıcak kronik hastalıkları olanları, çocukları ve yaşlıları daha da fazla çarpar. Eğer güneşin ışınlarına direkt maruz kalınırsa sıcak çarpmasına bir de ışınlar eklenir. Güneş çarpması dediğimiz bu durum ultraviyole ışınlarının beyne direkt etkisiyle gelişir. Bu ışınlar beyindeki termoregülasyon (beden ısısı ayarlama merkezi) merkezini etkiler ve bozar. Sıcak karşısında ter ve buharlaşmayı artırarak beden ısısını düşüren bu merkez bozulunca da vücut soğutulamaz. Beden ısısının artması, kan basıncının düşmesi birleşince senkop dediğimiz bayılma meydana gelir. Bayılan kişinin derisi kuru, ateşi yüksekse bu güneş çarpmasının belirtisidir. Sıcak çarpmasıyla bayılma görülürken, sıcağıyla ve ışınıyla güneş çarpmasında tablo daha ağırlaşır, bayılmanın kısa sürede düzelmemesi halinde koma ve ölüm görülebilir” dedi.

“Çocuklar ve yaşlılar dikkat”

Öte yandan, sıcak ve güneş çarpmasına karşın uzmanların her fırsatta önemli uyarılarda bulunduğunu kaydeden Uzm. Dr. Yetim, “Özellikle kalp-damar, tansiyon gibi kronik hastalıkları olanlar, çocuklar ve yaşlılar sıcak ve güneş çarpmasında risk grubunu oluşturlar. En başta bu kişiler çok dikkatli olmalı. Sıcağa, özellikle 11.00-15.00 saatleri arasında güneşe maruz kalınmamalı, pamuklu hafif terletmeyen giysiler giyip yağlı, kızartma, hamur işi gibi yiyeceklerden uzak durulmalı. Su, soda, ayran, meyve suyu gibi sıvılar bolca tüketilip, sık sık ılık duş yapılmalı. Aşırı sıcak olmayan bir günde bile güneş altında olup ışınlarına maruz kalmak tehlikeli. Ultraviyole ışınlarının beyne zararı var. Aman dikkat” diyerek, uyarılarda bulundu.