18-20 Temmuz tarihlerinde gerçekleşen Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nda Türkiye Milli Katılım Organizasyonu Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği tarafından gerçekleştirildi. Türk ayakkabı sektörünün 2021 yılında pandeminin yaralarını sarmaya başladığını dile getiren Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Erkan Zandar, pandemi sonrasında dünya genelinde bir toparlanma ve talep artışı olduğunu, Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nın bu süreci hızlandırdığını ifade etti.

Hedef 1 milyar dolar ihracat

Ayakkabı sektörü olarak 2021 yılı için 1 milyar dolar ihracat hedeflediklerini anlatan Zandar, “Pandemi sürecinde Türkiye’nin ilk sanal fuarını düzenledik, pandeminin etkilerini azaltma konusunda büyük bir çaba gösterdik. Normalleşme sürecinde de ilk fiziki fuarımız Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı oldu. Fuarda ithalatçılardan yoğun ilgi gördük. Katılan firmalarımızın büyük çoğunluğu ihracat bağlantılarıyla döndü. Fuara katılan 400 firmadan 67’sinin Türk firması olması çok etkili oldu. Gelen alıcılar az katılım yüzünden vakitlerini yeni üretici bulmak için kullandı. Sektörün öncü fuarı olan Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nda Türk firmalarının mevcudiyetinin süreklilik arz etmesi çok önemli. Önümüzdeki fuarda Milli Katılım çatısı altında en az 30 firma olmasını bekliyoruz. Ege İhracatçı Birlikleri, başarılı organizasyonu ve yoğun ilgisi ile tüm katılımcılardan tam not aldı” diye konuştu.

Deri sektörünün ihracatının yüzde 77’si ayakkabı ve saraciye sektörlerinden

2021 yılının ocak-haziran döneminde Türk deri sektörü olarak 793 milyon dolarlık ihracat yaptıkları bilgisini veren Zandar sözlerini şöyle sürdürdü: “İhracatımızın 506 milyon dolarlık kısmını ayakkabı sektörü yaparken, saraciye ürünleri ihracatımız 105 milyon dolar oldu. İki sektör, 2021 yılının ilk yarısında 611 milyon dolarlık ihracat rakamına ulaştı. Avrupa’daki zincir mağazaların satın almacılarıyla Expo Riva Schuh & Garda Bags Fuarı’nda verimli ikili görüşmeler yaptık.”

İtalya’ya 42 milyon 311 bin dolarlık ihracat

Türk deri sektörü 2021 yılının ocak-haziran döneminde İtalya’ya yüzde 5’lik artışla 42 milyon 311 bin dolarlık ihracat yaptı. İtalya, Türk deri sektörünün en fazla ihracat yaptığı dördüncü ülke olurken, ayakkabı sektörü 16,4 milyon dolarlık ihracatla ilk sırada yer aldı. Türkiye, İtalya’ya 15 milyon dolarlık deri post, 5,4 milyon dolarlık saraciye ve 5,3 milyon dolarlık deri kürk ihraç etti.

Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Temel Bilimler Bölümü Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hacer Göknur Şişman Aydın’ın yürütücülüğünü yaptığı “Su Ürünleri Sektöründe Karbon Ayakizi, Yaşam Döngüsü Çevresel Etki Değerlendirmesi ve ‘Yeşil Üretim’ Potansiyelinin Araştırılmasında Midye Yetiştiriciliği Örneği” başlıklı proje, TÜBİTAK 1001- Yeşil Mutabakat ve 11. Kalkınma Planı hedefleri kapsamındaki öncelikli AR-GE ve yenilik konuları kapsamında desteklenmeye uygun bulundu. Proje ekibini makamında ağırlayan Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, başarılar diledi.

Projenin amacı ve proje kapsamında yapılacak çalışmalardan bahseden Doç. Dr. Hacer Göknur Şişman Aydın, “Sera gazı emisyonlarının kontrol altında tutulması ve azaltılması için en etkili araçlardan biri olarak ‘karbon ayak izi’ hesaplamaları kullanılmaktadır. Birçok üretim sektörü, karbon salınımı düşük ürün ve üretim modellerine geçmek için çaba harcamaktadır. Bu modellerin başında karbon ayak izini azaltıcı faaliyetler yer almaktadır. Ancak, karbon ayak izini azaltabilmek için öncelikle üretimden kaynaklanan karbon ayak izinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu amaçla projemizde, midye yetiştiriciliği kaynaklı karbon ayak izi ve diğer çevresel etkileri, kapsamlı ve bütüncül bir yaklaşımla ve AB Yeşil Mutabakat ve 11. Kalkınma Planı hedefleri çerçevesinde araştırılacaktır. Midye yetiştiriciliğindeki hammaddenin elde edilmesinden üretime, üretimden tüketici pazarına kadar olan tüm süreçlerde enerji, su ve elektrik girdileri ve denize ve atmosfere emisyonlar ve atık olarak tüm çıktılar değerlendirmeye alınacaktır. Projenin ilk aşamasında, midyenin yetiştiriciliğinden tüketiciye ulaşıncaya kadar olan süreçte sera gazı emisyonuna sebep olan sıcak noktalar ve diğer çevresel etkilerindeki sıcak noktalar tespit edilecektir. Projenin ikinci aşamasında, belirlenen sıcak noktalarda sera gazı emisyonlarında aşamalı düşüşler sağlamak ve diğer çevresel etkilerin azaltılmasını sağlamak amacıyla iyileştirme sürecine yardımcı olacak üç farklı senaryo için bilgisayar yazılımı ile modeller çalışılacaktır. Elde edilecek sonuçlarla midye yetiştiriciliğinin iklim dostu, düşük karbonlu, yeşil üretim ve sürdürülebilir üretim potansiyeli ve çevresel etki projeksiyonu ortaya konacaktır” dedi.

Projeye destek

Projenin içeriği ile ilgili bilgi veren Doç. Dr. Hacer Göknur Şişman Aydın, “Dünyamızın en önemli sorunlarından biri olan iklim değişikliği sorununun başlıca nedeni, sera gazı emisyonlarının atmosferde artan miktarlarıdır. Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Birliği (AB) ülkeleri sera gazı emisyonlarını azaltmak üzere hedefler koymakta ve bu çerçevede sürdürülebilir büyüme stratejileri geliştirmektedir. Ülkemizin de gündemine girmiş olan son büyüme stratejisi Yeşil Mutabakat, AB’nin 2050’ye kadar net sera gazı emisyonlarının sıfırlanarak ‘iklim nötr/karbon nötr’ olmayı amaçlayan büyüme stratejisidir. Ülkemiz, 11. Kalkınma Planı hedefleri ve Yeşil Mutabakat’a uyum kapsamında yeşil üretim ve yeşil dönüşümün gerçekleştirilmesi hedeflerini sağlamak üzere ‘iklim değişikliği, çevre ve biyoçeşitlilik’, ‘karbon salınımı ve sera gazı emisyonlarının düzenlenmesi’ gibi çeşitli konuları kapsayan öncelikli çalışmalar yapmayı planlamakta ve teşvik etmektedir. TÜBİTAK 1001 projelerinde; 11. Kalkınma Planı hedefleri ve Yeşil Mutabakat kapsamındaki öncelikli AR-GE ve yenilik konuları belirlenmiştir. Bu bağlamda hazırladığımız proje, TÜBİTAK 1001- Yeşil Mutabakat ve 11. Kalkınma Planı hedefleri, öncelikli AR-GE ve yenilik konuları kapsamında desteklenmesi uygun bulunmuştur” diye konuştu.

“Projenin önemli getirileri olacak”

Yüksek etki faktörlü yayın elde etmenin ötesinde projenin önemli getirilerinin de olacağını vurgulayan Doç. Dr. Göknur Şişman Aydın, şöyle devam etti:

“Türkiye’de su ürünleri sektörü üzerine kurumsal ya da ürün bazında yapılmış herhangi bir karbon ayak izi çalışması ya da yaşam döngüsü değerlendirmesi ile çevresel etki belirlenmesi çalışması yoktur. Bu proje, midye gibi su ürünleri yetiştiriciliği sistemlerinin etkilerini ölçmek, sürdürülebilirlik göstergelerini değerlendirmek ve çevresel performanslarını iyileştirmek, sertifikasyon ve eko-etiketleme kriterlerini desteklemek için önemli sonuçlar sağlayacaktır. Ülkemizde, balıkçılık ve su ürünleri sektörünün çevresel etkilerinin belirlenmesi ve izlenmesi üzerine yapılmış çalışmalar, genelde ekolojik değerlendirmeler ve su kalitesi parametrelerinin analizine dayalı çalışmalardır. Su ürünleri sektöründen kaynaklanan karbon ayak izi ve sera gazı emisyonlarına dair bir çalışma yoktur. Projemiz hem midye yetiştiriciliği ile ilgili hem de ülkemizdeki su ürünleri sektör genelinde ilk karbon ayak izi ve ilk yaşam döngüsü değerlendirmesi yaklaşımlı çevresel ayak izi belirleme çalışması olacaktır. Ayrıca, gönüllülük esaslı sertifikasyon alan firmalar haricinde diğer üretim sektörleri için de mevcut bir bilimsel araştırma olmayıp projemiz bu açıdan da ilk olacaktır. Projemizin sektörel bazda ve Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı gibi ilgili bakanlıklar düzeyinde karbon ayak izi ve emisyon azaltımı, strateji belirleme, hedef kitlenin beklentilerini belirleme ve farkındalık sağlama gibi birden fazla getirisi olacaktır. Ayrıca, projeden elde edilecek sonuçlar, hem ulusal bazda sürdürülebilir su ürünleri yetiştiriciliği için bir referans çalışma olacak hem de ürünün çevresel performansını iyileştirme yol haritasını ortaya koyarak markalaşmada ve uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırmada katkı sağlayacaktır. Rektörümüz Prof. Dr. Necdet Budak’ a bizlere sağladığı destekler ve verdiği sonsuz motivasyon için proje ekibim adına teşekkür ederim.”

Yürütücülüğünü Su Ürünleri Fakültesi Temel Bilimler Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Hacer Göknur Şişman Aydın’ın yaptığı projede EÜ Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Dinçer Ayaz, EÜ ÇEVMER’den Dr. Tuğçe Dağlıoğlu ve Balıkesir Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Dilek Türker yer alıyor. Farklı bilim dallarında çalışan araştırmacılardan oluşan proje kapsamında bir lisansüstü tez hazırlanıp burs sağlanacak.

Manisa’nın Salihli ilçesine bağlı Sindel Mahallesi yakınlarında 1965 yıllarında keşfedilen ayak izleri büyük ilgi görüyor. Yapılan araştırmalarda 12 bin yıl öncesine ait ayak izlerinin Kula Yanardağı’nın patlamasından kaçan kişilerin bıraktığı düşünülüyor. Dünyada benzeri az olan insan ve hayvan ayak izleri yeterince korunmadığı için yok olma aşamasına geldi. Ayak izlerinin bulunduğu Sindel Mahallesi Muhtarı Bekir Üçtaş da kendini binlerce yıllık tarihi korumaya adadı. 65 yaşındaki Bekir Üçtaş, 2009 yılından bu yana ayak izlerinin bulunduğu alanı korumaya çalıştığını söyledi. Demirköprü Barajına bakan yamaçta yer alan ayak izlerini evinden dürbünle gözleyen Üçtaş, ayak izlerinin bazılarının bilinçsiz vatandaşlar tarafından tahrip edildiğini ve zamanla yok olma aşamasına geldiğini belirtti. Gün yüzüne çıkarılmamış toprağın altında çok fazla ayak izi olduğunu kaydeden Üçtaş, ortaya çıkarılanlardan sadece 30-40 tanesinin kaldığını söyledi.

Toprağın altında tutarak korumaya çalışıyor

Ayak izlerini toprakla örterek koruma altına alan Muhtar Bekir Üçtaş, “Bu ayak izlerinin ilk olarak 1964-65 yıllarında bulundu. Ayak izleri daha fazlaydı fakat bakım ve koruma olmadığından dolayı binlercesi heder oldu gitti. Kimlere ait olduğunu araştıramadık. Yapılan araştırmalarda yaklaşık 12 bin yıl öncesine ait olduğu düşünülüyor” ifadelerini kullandı.

Ayak izlerinin volkan patlamasından sonra kaçan insanlar tarafından bırakıldığı bilgisini veren Muhtar Üçtaş, “Volkan patlaması sırasında aşağıdan bu yöne doğru püskürme olduğu düşünülüyor. Fakat izler de patlamadan tarafa kaçıldığını gösteriyor. Ayak izlerinin istikamet patlamanın olduğu istikamete doğru. Burada bir çelişki var. Oradan patlama olduysa bu insanlar neden patlamanın olduğu yöne doğru kaçtı? Daha önce bu barajın altında Gediz çayı akıyordu. Çaya mı gittiler orasını bilemiyoruz” dedi.

12 bin yıllık tarihin gönüllü koruyucusu

İzlerin yok olmaması için gönüllü koruyuculuk yaptığını belirten Üçtaş, “Bu izlerin gönüllü koruyucusu benim. Ben 2009’da muhtar oldum. Kültür ve Turizm Bakanlığına izlerin korunması için dilekçe yazdım. Burada yüzlerce açıkta olan izler vardı. Kapalı olan yerler de var fakat biz bu izleri açmıyoruz. Açık olan izler koruma altına alınmadığından çoğu izler kayboldu. Vatandaşlar gelip götürmüş. Bu izler koruma altına alınsaydı bizim mahallemiz için, devlet için bir nimetti. Fakat ne yazık ki sesimizi duyuramadık. Kendi imkanlarımla her zaman koruyamıyorum. Gelen ziyaretçiler bilinçsiz açıyor. Zarar vermeden dolayı bu izler zamanla bozuldu. Bu nimet eğer ki Avrupa’da olsaydı üzerinden kuş uçurtmazlardı. Ancak nedense bizde böyle şeyler pek kale alınmıyor” diye konuştu.