Torbalı’da uzun yıllar öğretmenlik yapan ve buradan Bayındır Mesleki Eğitim Merkezine tayin edilen Tarih Öğretmeni Hayati Eretit, bir süre önce koronavirüse yakalandı. Ağırlaşan Eretit, hastaneye kaldırıldı ve entübe edildi. Durumu ağırlaşan eğitimci, yaşam savaşını kaybetti. Hayati Eretit’in ölümü, eğitim camiasını yasa boğdu. Hayati Eretit’in aşı olmadığı öğrenildi.

Korona virüse karşı en etkili yöntem olarak belirtilen aşıya karşı olan vatandaşlar, İzmir’in Bornova ilçesi Cumhuriyet Meydanı’nda bir araya geldi. “Büyük Uyanış Başkent” adlı mitingde aşı karşıtları, çeşitli dövizler taşıyarak aşı olmayacaklarını dile getirdi. Yoğunluğun yaşanmadığı mitingde maskesiz vatandaşlar da dikkat çekti. Polis kontrol noktasında bulundurulan maskeleri takmayan aşı karşıtları, mesafe kuralını da hiçe saydı.

İzmir’de 1 Temmuz 2021 tarihinde, 1 aylık bebeğe yeni doğan aşı takvimine göre 30’uncu günde yapılması gereken Hepatit-B aşısı yerine, bir aile hekimliği biriminde yanlışlıkla Biontech Covid-19 aşısı yapılmasının ardından yetkililer harekete geçti. Olaya ilişkin, bebeğin ailesi suç duyurusunda bulunurken, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı, 30 günlük bebeğe “yanlışlıkla” Covid-19 aşısı yapan sorumlular hakkında, “Taksirle yaralamaya sebebiyet verme” suçundan resen soruşturma başlatıldığını açıkladı. Ailenin avukatı Dilek Güzel, olaya ilişkin önemli açıklamalarda bulunurken, yanlış aşı sonrası aşının yapıldığı aile sağlığı merkezi personellerinin, saatler sonra eve gelerek aileyi uyardığını ve çocuklarını hastaneye götürmesi gerektiğini bildirdiğini belirtti.

“Yeterli özenin ve gerekli dikkatin gösterilmediği apaçık ortadadır”

Aile sağlığı merkezi personellerinin saatler sonra ailenin evine gelerek uyarıda bulunduklarını söyleyen Avukat Dilek Güzel, sorumluların yeterli özenin ve gerekli dikkati göstermediklerinin altını çizdi. Av. Güzel, “Aile bebeklerini yenidoğan aşı takvimine uygun olarak, 30’uncu günde Hepatit-B aşısını yaptırmak üzere Aile Sağlığı Merkezine götürüyor. Burada bebeğin boy kilo ölçümleri yapıldıktan sonra aşı uygulanıyor. Aile Hepatit aşısının uygulandığını sanıyor bu süreçte. Eve döndüklerinden saatler sonra, eve gelen görevlilerce bebeğe yanlış aşı vurulduğu ve bebeğin acilen bir hastaneye götürülmesi gerektiği söyleniyor. Bu şekilde bebek hastaneye götürülüyor ve yatışı yapılıyor. Aşı bir tıbbi müdahaledir ve tıbbi kurallara göre özenle yapılması gereklidir. Bu olayda yeterli özenin ve gerekli dikkatın gösterilmediği apaçık ortadadır. Bebeğe Hepatit yerine Covid aşısı olan Biontech uygulanmış. Bu hukuken tıbbi bir hata olarak kabul ediliyor. Bu yanlışlığı yapanlar ve yapılmasında sorumlu olanlar hakkında adli ve idari süreç başlatıldı” dedi.

“Bu aşının çocuklar üzerinde bir yan etkisi yok’ demek, bilim etik kurallarına uygun bir yaklaşım değil”

Olayı bir haber kanalında katıldığı canlı yayında duyuran Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zafer Kurugöl’ün açıklamalarının aile tarafından doğru karşılanmadığını dile getiren Av. Dilek Güzel, “Aile Zafer Kurugöl’ün açıklamasını bilim dışı buluyor. Söyledikleri de bilim etik kurallarına uygun değil. Bizim bildiğimiz bir vaka üzerinden ’Bu aşının çocuklar üzerinde bir yan etkisi yok’ demek, bilim etik kurallarına uygun bir yaklaşım değil. Maksadın aşıldığını düşünüyoruz. Aile aşı karşıtı değil, aşılarını vurulmuş bir aile. Toplumsal ve bireysel bağışıklığın kazanılması için de aşılanmanın daha yüksek oranda olması gerektiğini düşünen bir aile. Bu olayın bir hata olduğunu düşünüyorlar” diye konuştu.

“Aile oldukça kaygılı”

Ailenin, ilk ve tek çocuğu olan bebeklerinin durumundan dolayı kaygılı olduklarını açıklayan Av. Güzel, “Aile bu olayı ilk duyduğunda oldukça kaygılıydı çünkü henüz bir aylık bir bebek. Bebeklerini kaybedecekleri korkusu çok hakimdi. Bebekleri yaşarsa, kalıcı bir hasar olup olmaması da kaygı nedenlerindendi. Bugüne kadar bir olumsuzluk görmediler. Temennimiz bundan sonra da bu sürecin böyle devam etmesi. Bebeğin kontrolleri yapılıyor. Haftada bir kan sayımı yapılıyordu, iki haftada bir yapılıyor artık. Bugüne kadar bir şey olmaması aile için en büyük teselli” sözlerine yer verdi.

Artışa geçen Covid-19 vakalarıyla birlikte yeniden tedbirlerin artırılması konuşulurken, aşı olmak istemeyen vatandaşları aşı olmaya ikna etmek için de yeni adımlar atılıyor. Çalışma hayatında da özel sektörde işverenin aşı olmayan çalışanlarını işten çıkarıp çıkaramayacağına dair tartışmalar konuşulurken, avukat Ali Onar konuyla ilgili açıklamalarda bulundu. Onar, “İşveren tarafından, çalışanın gerek bireysel korumasını sağlamadığı gerekse diğer çalışma arkadaşlarının sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atma riskinin artması nedeniyle hizmet akdini feshetme hakkına sahip olacağını değerlendiriyorum” diyerek, işverenin aşı olmayan çalışanın tazminatı karşılığında iş akdinin feshedilebileceğini söyledi.

İşverenin çalışanlara aşı olmalarını talep etme hakkı var

İş yerlerinde işveren tarafından iş sağlığı konusunda bütün önlemlerin alınması sorumluluğu taşındığının altını çizen avukat Ali Onar, tedbirler konusunda işverenin çalışanlardan aşı olmalarını talep edebilme hakları olduğunu söyledi. Onar, “Pandemi ile birlikte iş yerlerinde uygulanmaya başlayan ve resmi kurumlarca uygulaması denetlenen tedbirlerin yanına aşı da tartışmasız eklenmiştir. Başkaca ve hukuk harici diğer bilimsel tartışmalara girmeden belirtmem gerekir ki, aşının bireysel koruma sağladığı, enfekte olmayı engellemediği, çok büyük bir yüzde ile hastalığın hafif seyretmesini sağladığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu durum ’aşılılar da hastalanıyor, aşısızlar da hastalanıyor’ yorumlarına sebebiyet vermektedir. Burada kritik soru işverenin, çalışanı aşı olmaya zorlayıp zorlamayacağı noktasında toplanmaktadır. İçişleri Bakanlığının PCR testini zorunlu hale getiren genelgesinden ve FDA’nın Pfizer’a aşı onayı vermesinin hemen akabinde Biden’ın özel sektöre yönelik açıklamalarından sonra bu hassas ve kritik konunun daha da alevlendiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. İşverene getirilmiş yükümlülüklerin idari, hukuki ve cezai sorumlulukları ile çalışanların iş yerlerinde hem kendilerini hem de diğer çalışma arkadaşlarının sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atmamakla yükümlülüğü birlikte değerlendirildiğinde işverenin ’her türlü tedbiri alır’ hükmünden hareketle, çalışanlarından -diğer tedbirlere de riayet etmek kaydıyla- aşı olmalarını talep etme hakkı olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle hastalığın iş yerinde ve/veya işten kaynaklı bir sebepten bulaştığının tespit edilmesi halinde işverenin yükümlülüklerini yerine getiremediği sonucuna ulaşılacağından işverenin riskleri en aza indirme anlayışıyla bu talepte bulunmasını doğal karşılamak gerekecektir” diye konuştu.

Aşı olan ve olmayan çalışanlar ayrılacak mı?

Aşı olan ve olmayan çalışanların farklı düzenlemelere tabi tutulmasının uygunluğunun yargının kararında olduğunu söyleyen avukat Ali Onar, “Bir diğer önemli konu ise riskli gruplarda bulunanlar ile kronik hastalığı bulunan çalışanların durumudur. İşverenin, riskli meslek gruplarda bulunan çalışanlar ile kronik hastalığı bulunan çalışanlardan aşı olmalarını talep etmelerinin tartışmaya açık olmadığını değerlendirmekteyim. İşverenler tarafından aşı olmayı reddeden çalışanlara karşı düzenli PCR talep edilmesi, aşılı olmayanların aşılı olan çalışanlardan farklı düzenlemelere tabi tutulması, yemekhanelerin ayrılması, ara dinlenme saatlerinin değiştirilmesi, sigara içilen alanların ayrılması, ibadet alanlarının ayrılması vb. tedbirler işverenler tarafından alınması muhtemel ek tedbirler olarak görünmekle birlikte aşı olmayan çalışanlara uygulanacak bu yöndeki ek tedbirlerin yasal çerçeveye uygun olup olmadığına yargı karar verecektir” sözlerine yer verdi.

“Hizmet akdini feshetme hakkına sahip”

Ayrıca avukat Ali Onar, işverenin çalışanın gerek bireysel korumasını sağlamadığı gerekse diğer çalışma arkadaşlarının sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atma riskinin artması nedeniyle aşı olmayan çalışanın hizmet akdini feshetme hakkına sahip olduğunu belirtti. Onar, “İşverenin aşı olma talebine olumlu cevap vermeyen çalışanların hizmet akitlerinin akıbetinin ne olacağı hususunda da alternatiflere göre değerlendirmenin faydalı olacağını düşünüyorum. Hizmet akdinin feshi, bu sözleşmenin en ağır sonucudur ve en son çare olarak düşünülmelidir. Buna göre de sebebi her ne olursa olsun aşı olmayı kabul etmeyen çalışanlar bakımından alınan tüm tedbirlere karşılık göreceli de olsa iş yerindeki riskin yüksek olduğunu tespit eden işveren tarafından, çalışanın gerek bireysel korumasını sağlamadığı gerekse diğer çalışma arkadaşlarının sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atma riskinin artması nedeniyle hizmet akdini feshetme hakkına sahip olacağını değerlendiriyorum. Ancak hemen belirtmem gerekir ki aşı olmayı kabul etmeyen çalışanın hizmet akdini fesheden işverenin bu feshinin işveren ile çalışan arasında duyulan güvenin ilişkisinin zedelenmesi nedeniyle olabileceğini eş anlatımla koşulları varsa kıdem-ihbar tazminatları ödenerek geçerli fesih yapılabileceği kanaatini taşıyorum. Bilindiği üzere güven ilişkisinin zedelenmesi taraflar arasındaki güven ilişkisini çökertecek ağırlıkta olmayan fakat yapılan işin normal işleyişini etkileyen, iş yerinde var olan düzen ve uyumu bozan ve işverenden iş ilişkini makul ölçüler içinde devam ettirmesi beklenemeyen haller bakımından ifade edilmektedir. Tek başına yeterli bir tedbir olmaması ve devletin de bu aşamada kabul ettiği gibi aşı olmaya bireylerin zorlanamaması nedeniyle çalışanın iş sağlığı ve güvenliğini tehlikeye düşürmesi gerekçesiyle işverenin hizmet akdini bildirimsiz ve tazminatsız olarak haklı nedene dayalı bir fesih hakkına sahip olmadığını da söylemem gerekir. Yine önemle belirtmek gerekir ki hizmet akdinin feshi hakkını kullanmak her çalışanın sağlık durumu, çalışma koşulları ve iş yerinin özelliklerine göre değişkenlik gösterecektir. Dolayısıyla sadece aşı olmadığı gerekçesi ile çalışanın hizmet akdinin kötü niyetli feshine de müsaade edilmemelidir” açıklamasında bulundu.

Ülke genelinde olduğu gibi Aydın’da da aşılama çalışmaları aralıksız devam ederken, Aydın aşılama yüzdesi ile en iyi iller arasında yer alıyor. Korona virüs ile mücadelede aşının önemi gün geçtikçe artarken, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca da sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımlarla vatandaşları aşı olmaya teşvik ediyor. Pandemi ile mücadelede en önemli silahlardan olan aşının ülke genelinde artması için dikkat çeken paylaşımlar da bulunan Bakan Koca, son olarak Aydın’da görev yapan Şule hemşire ile ilgili yaptığı paylaşımla aşının önemine dikkat çekti. Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi Aşı Birimi’nde çalışan hemşire Şule Tınas’ın kendisi gibi sağlıkçı olan kızı Sıla’ya yaptığı aşı fotoğrafını paylaşan Bakan Koca, vatandaşları aşı olmaya davet etti.

Bakan Koca, konu ile ilgili yaptığı paylaşımda, “Hemşire Şule Tınas, Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi aşı biriminde görev yapıyor. Kızı Sıla da Aydın Atatürk Devlet Hastanesi’nde Radyoloji Teknisyeni. Çocukluk çağı aşılarından bugüne Sıla’nın aşılarını annesi yaptı. Covid-19 aşısını da” ifadelerine yer verdi.

İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yapan Hemşire Sabire Elen’in “Bu kız bugün 224 kişiye aşı yaptı” yazısıyla paylaştığı fotoğrafın ardından Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, genç hemşireye teşekkür etti. Twitter’daki resmi hesabından yaptığı paylaşımda “Aşı yapan ellerinize sağlık” diyen Bakan Koca, bu fedakârlığın unutulmayacağını söyledi. 224 kişiye aşı yaptığını ifade ettiği paylaşımının ardından, son günlerde çok fazla aşı yaptığı için dışarı çıktığında herkesin yüzünün tanıdık geldiğini söyleyen genç hemşire Sabire Elen de, Bakan Koca’nın paylaşımın ardından yaşadığı duyguları anlattı.

“Emeklerimizin boşa gitmediğini, değer verildiğini görmüş olduk”

Sağlık ordusunun neferlerinden genç hemşire Sabire Elen, Bakan Koca’nın paylaşımının ardından yaptığı açıklamada, “Emeklerimizin boşa gitmediğini, değer verildiğini görmüş olduk” dedi. Elen, “Dün aşıdaki yoğunluktan kaynaklı Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi merkez biriminden Karşıyaka Semt Polikliniği’nde görevlendirildim arkadaşlarımla birlikte. Buraya 20 kişilik kalabalık bir ekip olarak geldik. Aşı nedeniyle burada yoğunluk vardı. Halkımızın aşıya yoğun talebi için de teşekkür ederiz. Bu yoğun talepten dolayı da çok az mola vererek, çok uzun vadeli çalışmanın sonucunda yorulduğumu belirten bir paylaşım yapmak istedim Twitter’da. Sağlık Bakanımız Sayın Fahrettin Koca da bunu görmüş, alıntılayarak paylaşım yapıp teşekkür etmiş. Ben de kendisine çok teşekkür ediyorum. Pandeminin başladığı 15 Mart 2020’den beri tüm sağlık çalışanları olarak özveriyle bu süreci yürütmeye çalışıyoruz. Halkımızın aşıya olan rağbeti de bizim hoşumuza gidiyor. Bu süreç onların da destekleriyle bu şekilde ilerleyecek. Dün yapılan paylaşım sebebiyle emeklerimizin boşa gitmediğini, değer verildiğini görmüş olduk ve bu bizim çok hoşumuza gitti. Hem heyecanlandım hem de mutlu oldum. Çünkü emeklerimizin görülmesini elbette ki isteriz. Aşıya karşı bir propaganda yürüten kitle de var. O kitleye de bir anlamda cevap olmuş oldu bu süreç” diye konuştu.

“224 insan aşılayınca herkesin yüzü bana tanıdık gelmeye başladı”

“Dün tam 224 kişiyi aşıladım ve bu kadar çok insan aşılayınca herkesin yüzü bana tanıdık gelmeye başladı” diyen Sabire Elen, “Bu yönde bir paylaşım yapmıştım. Dün o kadar çok kişiye aşı yaptım ki, yolda gördüğüm herkes bana tanıdık geliyor artık. Hatta dün yolda bir araç sürücüsü de bana korna çalıp el salladı. Başta anlam veremedim ama sanırım aşı yaptığım vatandaşlardan biriydi. Bu beni çok mutlu etti açıkçası” açıklamasında bulundu.

“Çok heyecanlandım ve ne yapacağımı bilemedim”

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın Twitter paylaşımını alıntılamasının ardından duygu dolu anlar yaşadığını belirten Sabire Elen, “Sağlık Bakanımızın Twitter paylaşımımı alıntıladığını da erkek kardeşim ve ablamın haber vermesiyle öğrendim. Daha sonra çok heyecanlandım ve ne yapacağımı bilemedim. Beni en çok mutlu eden şey emeklerimizin boşa gitmediğini görmek oldu. Sayın Bakanımızın bunu görmüş olması beni çok mutlu etti” dedi.

Bakan Koca alıntılamıştı

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, genç hemşire Savire Elen’in “Bu kız bugün 224 kişiye aşı yaptı” paylaşımına ithafen “’Bu kız bugün 224 kişiye aşı yaptı’ Aşı ekibinden bir arkadaşımız dün böyle bir tweet atmış. Ardından, şu duygusunu paylaşmış: ’Son günlerde o kadar çok aşı yaptım ki, dışarı çıkınca herkesin yüzü tanıdık geliyor’ Aşı yapan ellerinize sağlık. Bu fedakârlıklar unutulmayacak” sözlerine yer vermişti.

Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi, İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası Başkanı Celil Anık, taksici esnafının aşılamada öncelikli gruba alınması yönündeki çağrılarının duyulduğunu, bu nedenle memnun olduklarını ifade ederek hükümet yetkililerine teşekkür etti.

Celil Anık, uzun süredir çözüm bekledikleri ÖTV sorununu da hatırlatarak, sıfır araç alımında ödemek zorunda kaldıkları yüzde 45 ÖTV’nin aşağıya çekilmesi gerektiğini, hükümetten bu konuda da müjde beklediklerini açıkladı. İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası Başkanı Celil Anık, otomobil fiyatlarında son dönemde yaşanan artışa da dikkat çekerek, “Pandemi koşulları nedeniyle işlerin azaldığı bir dönemde araç fiyatları tırmandı. Araçlarımızı yenileyebilmemiz giderek zorlaşıyor. Ülke genelindeki 100 bine yakın taksicinin gözü kulağı uzun süredir Ankara’da. ÖTV yükümüzün hafifletilmesini istiyoruz” diye konuştu.

İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası Başkanı Anık, şehir içi taşımacılıkta kullanılan minibüs ve otobüs gibi diğer ticari araçlarda ÖTV’nin yüzde 4-8 arasında değiştiğine, bu durumun haksız rekabete yol açtığına da işaret ederek, şunları söyledi:

“Taksici esnafına yapılan haksızlığı devletimizin ilgili birimlerine pek çok kez aktardık. 15 yıldır bunun mücadelesini veriyorum. ÖTV ödemeyelim diye bir talebimiz hiçbir zaman olmadı. Yüzde 20 civarında makul düzeye çekilmesini istiyoruz. Sesimiz bir kez duyuldu, 2016 yılında bir defaya mahsus ÖTV muafiyeti getirildi, bu uygulama da Haziran 2019’da sona erdi. Mutlaka kalıcı bir düzenleme yapılmalı, ÖTV yükünün altında ezilen esnafımızın yüzü güldürülmeli.”

Aşı bilimi alanında bilimsel bilgi üretmek, genç araştırmacılar yetiştirmek, yerli ve milli aşılar geliştirmek ve klinik çalışmalarını başlatmak, bu aşıları toplumun hizmetine sunmak ve yaygınlaştırmak amacıyla Ege Üniversitesinde kurulan Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezinin yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımlandı.

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Bölgemiz başta olmak üzere ülkemize katma değer sağlamak amacıyla üniversite olarak yoğun bir gayretle çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Üniversitemizde başlattığımız fiziki ve dijital değişim dönüşüm ile birlikte pek çok alanda toplumu yakından ilgilendiren güncel sorunların çözümüne yönelik faaliyette bulunacak yeni akademik birimleri bir bir hayata geçirmeye devam ediyoruz. Bunlara şimdi bir yenisini ekliyoruz. Etkin ve tematik, birleştirici ve tetikleyici bir yaklaşımla yükseköğretim kurumlarına, araştırma merkezlerine, sanayi kuruluşlarına ve topluma, aşı konusunda eğitim, araştırma, danışmanlık, test ve analiz hizmetleri sunacak olan Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezimiz faaliyete başlıyor. Merkezimiz, ülkemiz başta olmak üzere tüm dünyada ortaya çıkan ve halk sağlığı sorununa dönüşen bulaşıcı hastalık etkenlerinin tanı ve tedavisine yönelik bilimsel bilgi üretecek, yerli ve milli aşılar geliştirecek. Ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla iş birliği yaparak, disiplinlerarası bir felsefe ile çalışmalar yapacak. Dünyadaki gelişmeleri yakından takip edecek olan merkez; araştırma geliştirme, teknoloji transferi, yerli ve milli teknoloji üretimi konularında üniversite sanayi, özel sektör kamu arasında iş birliği yaparak çalışmalar yürütecek ” diye konuştu.

“Salgın, yerli ve milli aşının önemini daha net ortaya koydu”

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) pandemisi sürecinde aşıların öneminin daha iyi anlaşılır hale geldiğini ifade eden Rektör Budak, “Üniversitemiz bünyesinde temel bilimlerden mühendislik bilimlerine, sağlık bilimlerinden ilaç geliştirme ve farmakokinetiğe kadar aşı konusunda çalışmaları bulunan pek çok birimimiz bulunuyor. Üniversitemiz aşı çalışmaları konusunda nitelikli insan kaynağına ve güçlü teknik alt yapıya sahip. Kamuoyuyla paylaştığımız gibi koronavirüse aşı geliştirmek için birlikte çalışan ARGEFAR ve Aşı ve Araştırma Geliştirme Grubunun, TÜBİTAK desteğiyle geliştirdiği DNA aşısında hayvan deneylerinde başarılı sonuç elde edildi ve klinik deneyler başlamak üzere. Koronavirüs pandemisi yerli ve milli aşı üretiminin önemini daha net ortaya koydu. Milli teknoloji geliştirmenin önemi salgın sürecinde daha iyi anlaşıldı. Merkezimiz aşı alanında bilimsel bilgi üretmenin yanı sıra yerli ve milli aşılar geliştirecek, klinik çalışmalar yapacak. Ülkemizin 66 yıllık köklü yükseköğretim kurumlarından olan üniversitemiz, pek çok konuda olduğu gibi ulusal bir güvenlik meselesi olan aşı konusunda da devletimizin ve milletimizin beklentilerine cevap verecek çalışmaları gerçekleştirecek. Bilim insanlarımız, Aşı Geliştirme Uygulama ve Araştırma Merkezimiz çatısı altında önemli çalışmaları yürüteceklerine inancım tam. Bu vesile ile desteğini hiç bir zaman bizlerden esirgemeyen, ülkemizin Milli Teknoloji Hamlesine önemli katkı sağlayacak olan bu merkezimizin üniversitemize kazandırılmasında bizleri yüreklendiren başta Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanımız Sayın Mustafa Varank’a, YÖK Başkanımız Prof. Dr. Yekta Saraç’a ve TUBİTAK Başkanımız Sayın Prof. Dr. Hasan Mandal’a şahsım ve üniversitem adına teşekkür ediyorum” diye konuştu.

“Ulusal ve uluslararası ar-ge çalışmaları yapılacak”

Merkezin faaliyet alanlarından da bahseden Rektör Budak, “Merkezimiz, uygulamaya yönelik olarak çok disiplinli bir anlayışla lisansüstü eğitim-öğretim programlarının yanı sıra ülke düzeyinde ileri düzeyde araştırma yapma imkânının yaratılması, araştırmacı insan kaynağının nicelik ve nitelik yönünden geliştirilmesi ve araştırma kurumları ile sanayi işbirliğine katkı sağlanması amacıyla sanayi doktora programı ve ulusal/uluslararası doktora sonrası araştırma programlarının açacak. Akademi, özel sektör, kamu kurum ve kuruluşlarının katılımıyla, araştırma, uygulama, planlama, strateji ve politika geliştirme konusunda çalışmalar yapacak. Aşı bilimi alanında yurt içinden ve dışından kurum ve kuruluşlarla Ar-Ge konusunda iş birliği yapacak, çalışmaları koordine edecek, bu amaçla program ve projeler geliştirecek. Üniversite-Sanayi işbirliğini güçlendirmek ve bu kapsamda sektörün Ar-Ge ve yenilik kapasitesini geliştirmeye yönelik çalışmalar yürütecek ve uygulanabilir sonuçların sanayiye aktarımını sağlayacak. Sektörde gereksinim duyulan ara eleman ve uzmanlara sistem odaklı sertifikalı eğitimler verecek. Gerçekleştirilen bilimsel araştırmalardan elde edilen bilgi, deneyim ve birikiminin, topluma yönelik yüksek katma değerli ürün ve hizmetlere dönüştürülmesi konusunda öncü rol oynayacak. Ar-Ge sonucu elde edilen çıktıların ticari değere dönüştürülmesini ve bu alanlardaki girişimciliği destekleyecek. Aşı geliştirme alanında Ar-Ge’nin özendirilmesi, bu alandaki yeni gelişme ve teknolojilerin izlenmesi ve bu gelişmelerin uygulamaya aktarılması amacıyla etkinlikler düzenleyecek. Aşı geliştirme alanında bilim ve teknolojinin geliştirilmesi amacıyla teknopark, kuluçka merkezinde aşı ile ilişkili şirket kurulmasına yönelik girişimleri teşvik edecek” dedi.

İzmir Valisi Yavuz Selim Köşger, kentte sağlık çalışanlarına yapılan aşılama hakkında bilgiler verdi. Vali Köşger, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İzmir’de 54 bin 533 sağlık çalışanına aşı yapıldığını, bu rakamın hedef kitlenin yüzde 72’sini oluşturduğunu belirtti.

“90 yaş üstü vatandaşlarımız da evlerinde aşılanacak”

Yarın akşama kadar tüm sağlık personelinin aşılanacağını ifade eden Köşger, şöyle devam etti:

“Bugün itibariyle huzurevleri ve benzeri tüm yerlerde kalanlarla çalışan personellerinin de aşılanmasına başlandı ve ayrıca 90 yaş üstü vatandaşlarımız da evlerinde aşılanacak.”

EÜTF Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Abdullah Sayıner, Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyeleri Prof. Dr. Meltem Taşbakan ile Prof. Dr. Hüsnü Pullukçu, korona virüsten korunmaya yönelik ve Sağlık Bakanlığı tarafından sağlanan aşılarla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Pandeminin başından bu yana sağlık çalışanlarının büyük bir gayretle virüse karşı savaş yürüttüğünü vurgulayan EÜ Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak ise, “Bu savaşı ancak birlikte mücadele vererek kazanabiliriz. Bilim insanlarımızın önerilerinin dikkate alınması çok önemli. Şu an virüsle başa çıkmanın en etkili yolu aşı. Vatandaşlarımızdan Sağlık Bakanlığımızın açıklamalarını takip ederek aşı olmalarını istiyoruz” diye konuştu.

“Artık mikro düzeyde bulaştırıcılık söz konusu”

Korona virüs enfeksiyonunun temel olarak nefes alırken, öksürürken ya da konuşurken ağızdan çıkan parçacıklarla bulaştığının düşünüldüğünü belirten Prof. Dr. Sayıner, yapılan son araştırmalarda virüsün artık mikro düzeyde zerreciklerle bulaşabildiğinin tespit edildiğine dikkat çekti. Prof. Dr. Sayıner, “Herkese düzenli olarak maske takmalarını, karşılarındaki ya da yanlarındaki kişilerle en az 1,5 metre mesafe bulundurmalarını ve ellerini düzenli olarak yıkamalarını önerirdik. Oysa son zamanlarda yapılan araştırmalar gösteriyor ki bu virüs sadece büyük parçacıklarla değil çok küçük zerreciklerle de bulaşabiliyor. Aradaki temel fark bu zerreciklerin boyutları küçüldükçe yani mikro düzeylerde oldukça daha uzun süre havada asılı kalabiliyor. Parçacıklar yaklaşık 1 saniye içinde kabaca 1,5 metre mesafede yere düşerken, daha küçük mikro düzeydeki zerrecikler 3 saate kadar oda havasında asılı kalabiliyor. Bu nedenle de daha sonradan aynı ortama gelen insanların oradaki havayı solumasıyla bulaş görülebiliyor. O nedenle korunmada mevcut önlemlere ek olarak birkaç yeni uyarı daha var. İlki, kapalı ortamlarda çok zorda olmadıkça bulunmamalıyız. Eğer bir nedenle kapalı ortamda bulunmamız gerekiyorsa bu süreyi olabildiğince kısa tutmalıyız ve yüzümüzde mutlaka sürekli olarak maskemiz olmalı. Maskenin yüzümüze, burnumuzun çevresine ve yanaklarımıza tam oturduğunu düzenli olarak kontrol etmeliyiz. İkincisi, bu kapalı ortamların ister topluma açık alışveriş merkezleri ya da mağazalar; ister ev, iş yeri gibi mekanlar olsun mutlaka ortam havalarının düzenli olarak değiştirilmesi gerekiyor. Bunun için mutlaka düzenli olarak pencere ve kapıların düzenli olarak açılarak iç ortamdaki havanın değişmesi ve temizlenmesi sağlanmalı. Aşı ve kişisel koruyucu önlemler birbirlerini tamamlayıcıdır. Aşı olduğunda da tüm toplum bağışıklık kazanıncaya dek kişisel önlemleri uygulama devam etmeliyiz” dedi.

“Aşıdan korkmayalım”

Enfeksiyon hastalıklarından korunmada en önemli yöntemin aşı olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Taşbakan, Covid-19’un tanısı ve tedavisine yönelik birçok yeniliğin olduğunu ve yeni çalışmaların da devam ettiğinin altını çizdi. Aşı çalışmalarıyla ilgili bilgi de veren Prof. Dr. Taşbakan, “Mart ayından itibaren pek çok ülkede ve ülkemizde aşı çalışmalarına başlandı, ülkemizdeki aşı çalışmaları faz 1 ve faz 2 düzeyinde. İnşallah en kısa sürede faz 3 aşamasına da geçmeyi umut ediyoruz. Dünyada yapılan aşı çalışmalarında birkaçı faz 3 boyutuna geçmiş durumda ve ülkemizde de 24 merkezde bu aşıların faz 3 çalışmalarına katkı sunuluyor. Sağlık Bakanlığının yaptığı açıklama sonucunda inaktif korona virüs aşısının başarı oranının yüzde 91 ve güvenilirliğinin de oldukça yüksek olduğu bildirildi. Bu nedenle lütfen aşıdan korkmayalım ve korona virüs aşısını da mutlaka olalım. Öncelikle sağlık çalışanları olmak üzere risk grubundakiler, 65 yaşın üzerindekiler aşı geldikçe aşıya ulaşmak için çaba harcasın. Aşının yan etkileri oldukça az, en fazla görülen yan etki kolda ağrı. Halkımızın büyük bir çoğunluğu aşılanırsa pandemiyi yenmemiz mümkün olacaktır” dedi.

“Yalnızca bilim insanlarına güvenin”

Covid-19’un insan hayatına girmesiyle ciddi korkular yaşandığını ancak maske, mesafe ve el hijyeniyle bu virüsten önemli ölçüde korunulabildiğine vurgu yapan Prof. Dr. Pullukçu da yalnızca bilim insanlarına güvenilmesi ve özellikle sosyal medyadaki bilgi kirliliğinden uzak durulması gerektiğini söyledi. Mücadele sürecini olumsuz etkileyecek farklı yorumların yapıldığını dile getiren Prof. Dr. Pullukçu, “Bu dönemde hem bilim dünyasında hem de sosyal medyada çok ciddi bilgi kirliliği yaşadık. Herkes farklı farklı şeylerden yorumlar yaptı. Kelle paçadan tutun sumağa kadar benzer birçok şey virüse karşı yararlı diye söylendi. Korona virüs için elimizde şu anda mücadele ettiğimiz etkin tedaviler var, yeni ilaçlar geliştiriliyor ve aşılar da piyasaya çıkmaya başladı. Risk altındaki gruplar ve 65 yaşın üzerindekiler lütfen aşılarını olsunlar. Enfeksiyon hastalıklarına karşı en iyi korunmalarından birisi de aşıdır. Bunun dışında bilim dünyasından olmayan insanların yaptıkları açıklamalara, hatta enfeksiyon hastalıkları, göğüs hastalıkları gibi hekimlerin açıklamalarına güvenin ve onların açıklamalarını takip etmeye çalışın. Hem kendiniz hem sevdikleriniz hem de insanlar için korunma önlemlerine uymaya lütfen devam edin” ifadelerini kullandı.

İzmir’in Torbalı ilçesinde faaliyet gösteren Beğendi Boru isimli fabrika, sağlık çalışanlarına uygulanmaya başlayan ve kısa sürede tüm vatandaşların ulaşabileceği korona virüs (Covid-19) aşısının uygun koşullarda saklanması ve taşınması için yerli ve milli aşı taşıma konteyneri üretimine başladı. Cam elyafını yüksek basınç ve ısıyla işleyerek saç telinden ince bir malzeme elde edilerek ve uygun kimyasallarla karıştırılarak örülen 12 x 2.5 metre tanklar, aşının uygun koşullarda saklanmasını ve taşınmasını sağlayacak. Hava, kara ve deniz yoluyla nakliyeye uygun, 20 metreküp taşıma kapasitesine sahip bu ünitede aşılar, eksi 73 derecede bozulmadan korunabilecek.

“Gece gündüz çalışma yaptık”

Özellikle savunma sanayii ve denizcilik alanında ileri derecede kompozit ürünler hazırlayan Beğendi Endüstri A.Ş. İcra Kurulu Başkanı Ertan Beğendi, üretilen aşı konteynerlerini 4 aylık bir AR-GE çalışması sonrası faaliyete geçirdiklerini söyledi. Beğendi, “Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan önderliğinde, Milli Savunma bakanımız Hulusi Akar Bey’in üstün çabalarıyla ve üniversitelerimizin AR-GE sorumlularıyla, Covid-19 aşısını taşıma ve en önemlisi saklama ünitesini yapmış bulunuyoruz. Tabi eksi 73 derece çok ciddi bir sınır. Biz eksi 100 dereceye kadar yapmış olduğumuz testlerde bunu gerçekleştirdik; devamında da ilk yaptığımız prototipte bunu da fazlasıyla yerine getirdik. 5 odalı, 5 katmanlı negatif basınç ortamlı hidrojen ve alkol soğutma sistemlerini baz alarak bunu gerçekleştirdik. Öncesinde de 4 aylık bir AR-GE çalışması yürüttük ve gece gündüz çalışma yaptık” açıklamasında bulundu.

Üretilen yerli ve milli aşı taşıma konteynerlerinin maliyeti hakkında da bilgi veren Ertan Beğendi, “Bunun ortalama maliyeti 500 bin dolar civarı. En çok maliyet tutan ise soğutma ünitesinin maliyeti ve ara katmanlarda izolasyon olarak kullandığımız ’Space font’ adı altında, uzay teknolojisi olarak kullanılan katmanlar var” dedi.

“Türkiye bunu milli bir politika olarak düşünecektir”

Yerli ve milli aşı taşıma konteynerlerini devlet kanalıyla hizmete sunmayı bekleyen firmanın İcra Kurulu Başkanı Ertan Beğendi, “Türkiye bunu milli bir politika olarak düşünecektir. Devlet büyüklerimiz bunu 22 bölgede hem taşıyacak, hem de saklayacaktır. Basınçlı tank yeteneğinden yola çıktık biz. Aşının ana odası dediğimiz saklama ünitesinde yani çekirdek ünitesinde hava yok. Hava olmadığı için de azot gazı atmosferi oluşturuyoruz. 2 tane güç ünitesi, 1 tane de soğutma ünitesi var. Her türlü olumsuz şartları göz önünde bulundurarak bunları gerçekleştirdik. En ufak bir aksilikte senkronize olarak çalışacaklar” değerlendirmesinde bulundu.

“Aşının bulunması kadar, tedariği ve ulaşımı da önemli”

Torbalı’daki firmanın yerli ve milli aşı konteyneri hamlesinin, ilçe adına gurur verici olduğunun altını çizen Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun ise aşının bulunması kadar, tedarik ve ulaşımının da önemli olduğuna değindi. Olgun, “Pandemi döneminde tedariğin, üretimin ve lojistiğin azalmaması adına bu zincirin kopmaması adına çok ciddi çalışmalar yaptı firmalarımız. Gerçekten de bizim bölgemiz lojistik üssü. Bölgemiz bir tedarik ve üretim üssü oldu yaklaşık 1 yıldır. Hakikaten de pandemi sürecinin en az hasarla yürümesi için firmalarımızın hepsi taşın altına elini koyuyorlar. Şimdi tabi aşı geliştirildi. Bilim insanları aşıda çok önemli mesafe kat ettiler. Aşı noktasında da, pandemi döneminde olduğu gibi yine bizim bölgemiz bu konuda Türkiye’de bir ilk olma özelliğini taşıdı. Aşıyı üretmek, bulmak çok önemli bir iş. Bu konuda bilim insanlarına ne kadar teşekkür etsek az. Fakat aşının lojistiği, tedariği, ulaşımı ve korunması noktası da gerçekten çok önemli. Torbalı’daki firmamız burada lojistik anlamında, taşıma anlamında ve eksi 73 derecede korunması noktasında önemli bir üretim gerçekleştiriyor. Torbalı’da bu tarz çalışmaların yapılması bizleri gerçekten de gururlandırıyor; gurur duyuyoruz” diye konuştu.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank’ın da katılımıyla “Covid-19 Türkiye Platformu Aşı ve İlaç Geliştirme Sanal Konferansı” düzenlendi. Covid-19 Türkiye Platformu koordinasyonluğu ile TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal moderatörlüğünde, alanda yoğun olarak çalışan bilim insanlarını bir araya getiren konferans, üç oturum halinde gerçekleşirken Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Moleküler Parazitoloji Tanı Laboratuvarı ve Aşı Araştırma ve Geliştirme Laboratuvarı Yöneticisi Doç. Dr. Mert Döşkaya, “Aşı” başlıklı oturumda “Covid-19 Aşısı İçin Antijen Keşfi ve DNA Aşısı Geliştirilmesi” konusunda bilgi paylaşımında bulundu.

Yüzlerce araştırmacı çalışıyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, telekonferansın açılış konuşmasında “Hocalarımızın devam eden projelerinden bu virüse karşı dönüştürülebilecek olanlar ve çok hızlı bir şekilde netice alabileceğimiz yenilikçi yaklaşımlar belirlendi. Covid-19 Platformu altında 7 farklı aşı projesi ile hem kimyasal hem de biyoteknolojik yöntemlerin uygulanacağı 7 farklı ilaç geliştirme projesi yer alıyor. Birazdan dinleyeceğimiz akademisyenlerimiz, Covid-19’la mücadeleye yönelik projelerini dünyada eşine az rastlanır bir şekilde çok kısa bir sürede dönüştürerek devreye aldılar. Bu ulvi amaç için 24 üniversite, 8 kamu AR-GE birimi ve 8 özel sektör kuruluşundan yüzlerce araştırmacı üstün bir gayretle çalışıyor” dedi.

“Covid-19 Türkiye Web Portalı”

TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Hasan Mandal ise, “Covid-19 Türkiye Web Portalı oluşturduk. Anlık olarak dünyadaki tüm bilimsel gelişmeleri bu portalda değerlendiriyoruz. 216 araştırmacımızın yer aldığı 14 proje şu an yürürlükte. Normalde 6 ay süren bu süreci 10 gün içerisinde başlattık. Savunma sanayinde yaşadığımız yerli ve milli başarıyı sağlık alanında da gerçekleştireceğimize inanıyorum. Sağlık Bakanlığımızın ve Bilim Kurulumuzun gerçekleştirmiş olduğu çok kıymetli çalışmalar var. Bugünkü konferansımız salgının tedavi, aşı ve ilaç çalışmalarına yönelik olacak” diye konuştu.

DNA aşı projesini oluşturuldu

Konuşmasında birçok ülkenin Covid-19’a karşı aşı çalışmaları başlattığını belirten Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı Moleküler Parazitoloji Tanı Laboratuvarı ve Aşı Araştırma ve Geliştirme Laboratuvarı Yöneticisi Doç. Dr. Mert Döşkaya, “Şu anda Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporuna göre iki farklı Covid-19 aşısı klinik denemeye başlamış ve 42 farklı aşı ise pre-klinik çalışmalarına devam etmektedir. Ege Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde oluşturulan Aşı Araştırma ve Geliştirme grubu birçok üniversite, kamu kurumu ve sanayi ortaklarının katılımı ile yıllardır çeşitli patojenlere karşı aşı araştırma ve geliştirme çalışmalarını sürdürmektedir. Çalışma grubumuz, Covid-19 pandemisi başladığı günden beri tüm konsantrasyonu ve bilgi birikimi ile bu hastalığa karşı neler yapabileceğini tartışmış ve DNA aşı projesini oluşturmuştur” bilgisini verdi.

DNA aşısı

DNA aşılarının tarihsel gelişiminden bahseden Doç. Dr. Döşkaya, şöyle devam etti: “DNA aşısı, aşılanan bireyde enfeksiyon riskini ortadan kaldırmaktadır, klinik çalışmalar için kolaylıkla üretilebilmektedir, oda sıcaklığına dayanıklıdır, güvenlidir ve iyi tolere edilmektedir. Günümüzde DNA aşıları birçok hastalık için geliştirilmekte ve klinik çalışmaların çeşitli safhalarındadır. Clinicaltrials.gov internet sitesinde göre şu anda 718 farklı klinik çalışmada DNA aşıları test edilmiş ve edilmeye devam etmektedir. Covid-19 benzeri hastalıklar olan Mers-CoV için iki DNA aşısı klinik çalışması ve SARS-CoV için bir DNA aşısı klinik çalışması gerçekleştirilmiştir.”

Sunumlar yapıldı

Aşı geliştirme aşamalarını anlatan Doç. Dr. Döşkaya, “Bu proje kapsamında öncelikle yurdumuzdan izole edilen SARS-CoV-2’nin tüm genom dizi bilgileri in siliko olarak analiz edilerek antijenik proteinleri belirlenecektir. Daha sonra saptanan antijenik bölgeleri ve CMV promotırı içeren DNA aşısı oluşturularak hayvan modelinde pre-klinik çalışmalar başlatılacaktır. Bu sürecin en kısa zamanda tamamlanması ve etkin immun yanıt uyarılması sonucunda klinik çalışmaların önü açılabilecektir” dedi. Katılımcılar; “İlaçların Yeni Hedeflere Konumlandırılması ve İlaç Geliştirme”, “Konvalesant Plazma ve Yeni Nesil Tedavi Yöntemleri” ve “Aşı” konularında bilgilendirici sunumlar gerçekleştirdiler.